Józef Pankiewicz to malarz urodzony w Lublinie, związany z Kazimierzem Dolnym i Francją. Jego malarstwo było przełomowe dla historii sztuki w Polsce. A do tych przełomowych dzieł należą dwa: „Targ na jarzyny” (1888) jako wybitny przykład polskiego malarstwa realistycznego oraz „Targ na kwiaty przed kościołem La Madeleine w Paryżu” (1890) uznawany za pierwszy polski obraz powstały pod wpływem impresjonizmu.
Jeden z tych obrazów wzbudził szczególne zainteresowanie historyka sztuki profesora Michała Haake. Badając twórczość Pankiewicza zauważył rozbieżność obrazu z jego oryginalnym zdjęciem zrobionym przed wojną. Stwierdził, że w Muzeum Narodowym w Poznaniu wisi kopia tego obrazu, a nie oryginał. Tym samym prof. Michał Haake uderzył w kanon malarstwa polskiego. Dowody na słuszność swojego twierdzenia zawarł w książce „Utracone arcydzieło. Losy obrazu „Targ na jarzyny” Józefa Pankiewicza”.
Przez wiele lat trwały prace konserwatorskie nad obrazem, mające na celu zbadanie, czy prof. Haake ma rację. Badania konserwatorskie prowadzone w Muzeum Narodowym w Poznaniu w końcu potwierdziły, że obraz jest kopią. Od 25 września do 7 grudnia 2025 roku w Poznaniu można było zobaczyć kopię obrazu oraz zdjęcie oryginału podczas wystawy prezentującej wynik badań konserwatorskich w Muzeum Narodowym w Poznaniu „Ulec złudzeniu. Badania i konserwacja obrazu „Targ na jarzyny na placu Żelaznej Bramy w Warszawie”.
Oryginał obrazu był w kolekcji hrabiego Ignacego Korwin Milewskiego. Na niedawno zakończonej wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie poświęconej tej kolekcji było prezentowane zdjęcie oryginału tuż obok kopii z muzeum poznańskiego. Dziś nie wiadomo, gdzie znajduje się oryginał obrazu. Czy zostanie odnaleziony? To pokaże czas.
Fot. Muzeum Narodowe w Poznaniu
Pliki dźwiękowe
Tajemnica obrazu
