Krok w stronę skuteczniejszego leczenia Alzheimera? Lubelscy naukowcy biorą udział w badaniach

Naukowcy z Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie biorą udział w badaniach nad nowymi metodami terapii chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera, Parkinsona czy stwardnienie rozsiane. W ramach prac badana będzie skuteczność dwóch nowych cząsteczek, które mają za zadanie regulować poziom glutaminianu.

– To jeden z najistotniejszych neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym – tłumaczy prof. dr hab. n. med. Marta Andres-Mach. – On warunkuje myślenie, warunkuje pamięć, warunkuje zachowanie, więc jego prawidłowy poziom ma niezwykle istotne znaczenie. Jego nadmiar bardzo często prowadzi do tak zwanej ekscytotoksyczności, czyli takiego stanu, który będzie prowadził do śmierci, degradacji komórek neuronalnych. W prawidłowo funkcjonującym organizmie ten glutaminian jest ściśle regulowany, żeby nie dochodziło do nadmiaru.

– Bardzo nas cieszy, że są prowadzone badania nad nowoczesnymi lekami – mówi dr Edyta Ekwińska, psycholog i dyrektor Środowiskowego Domu Samopomocy dla osób z chorobą Alzheimera „Mefazja” w Lublinie. – Na pewno to bardzo ważne, dlatego że ci pacjenci żyją długo. Z chorobą Alzheimera czy z pokrewnymi chorobami otępiennymi żyje się 10, 15, a nawet 20 lat. Jeżeli udałoby się tymi lekami spowolnić jeszcze bardziej niż obecnie dostępnymi, a być może nawet zahamować, zatrzymać na bardzo wczesnym etapie objawów to, co ma się później wydarzyć, to my na to czekamy. Nasi pacjenci zapominają, na pewnym etapie nawet nie są świadomi tego, że mają trudności z pamięcią. Często na pytanie, czy pani zapomina, ta osoba odpowiada, że nie zapomina, bo ona nie ma nawet świadomości swoich trudności. Często te osoby także konfabulują, bo tutaj pani będzie nam opowiadała, że robi zakupy, że gotuje, że sprząta, że ten jej dzień wygląda tak, jak mógłby wyglądać, gdyby była osobą zdrową, ale niestety te czynności są dla niej niemożliwe do wykonania, bo w następstwie kłopotów pamięciowych również pewne czynności, które wykonuje, są utrudnione.

CZYTAJ: Szczęśliwy finał. Trojaczki z lubelskiego szpitala wróciły do domu

– Lider naszego projektu, profesor Kamiński zaprojektował cząsteczki, które mogłyby wpływać na regulację glutaminianu – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Marta Andres-Mach. – O co nam najbardziej chodzi? O to, żeby nie tylko spowolnić postęp tych chorób, ale żeby zahamować. Jeśli udałoby się wyregulować ten wychwyt właśnie tymi nowymi kandydatami, to to będzie rzeczywiście krok milowy i potwierdzenie, że warto inwestować w kolejne etapy badań przedklinicznych, a może kiedyś w przyszłości klinicznych.

– Leki, które są już dostępne na rynku od około 20 lat, powstrzymują progresję choroby Alzheimera, czyli tak naprawdę ten etap pierwszy, drugi i trzeci są spowolnione po to, żeby pacjent dłużej był osobą samodzielną, ale nie zatrzymują postępu choroby, wyłącznie spowalniają  – mówi dr Edyta Ekwińska. – Nam zależy, żeby pacjent był jak najdłużej na etapie otępienia w stopniu lekkim i odrobinę na etapie otępienia w stopniu umiarkowanym, ale żeby nie było tego długiego umiarkowanego i tego trzeciego, znacznego etapu, żeby go jak najbardziej wyeliminować. Te leki nie modulują długości życia pacjenta, więc im dłużej pacjent jest w łagodnym stopniu otępienia, w stopniu lekkim, czy nawet tym umiarkowanym, to jeszcze mu pozwala na taką samodzielność, na samodzielne mieszkanie przy nadzorze rodziny, a nie wymaga całodobowego, specjalistycznego, również drogiego, pobytu w ośrodku całodobowym.

– Mamy już sporo badań wstępnych, które wskazują na to, że te nasze nowe cząsteczki regulują poziom glutaminianu – mówi prof. dr hab. n. med. Marta Andres-Mach. – Po trzech latach dowiemy się, czy nasze założenia rzeczywiście się sprawdziły, natomiast nie byłoby tego projektu i nie przekonalibyśmy pewnie ekspertów, gdyby nie to, że jest gros badań wstępnych, które były kluczowe przy składaniu tego wniosku, już potwierdzających unikatowy mechanizm działania tych nowych związków.

Badania są prowadzone w konsorcjum z Uniwersytetem Jagiellońskim, który jest liderem projektu, oraz Instytutem Farmakologii im. Jerzego Maja Polskiej Akademii Nauk. Na ten cel pozyskano niemal 12 milionów złotych z Agencji Badań Medycznych w ramach konkursu TRANSMED I.

LilKa / opr. WM

Fot. pexels.com