Tradycja wylewania i noszenia świec olbrzymek w Tyszowcach wpisana na listę krajowego niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Według lokalnych przekazów tradycja sięga czasów potopu szwedzkiego.
Świece olbrzymki to „monumentalne świece z naturalnego wosku pszczelego, osiągające nawet 4–5 metrów wysokości i ważące około 30–40 kilogramów”. „Ich wytwarzanie jest długotrwałym procesem. Na zawieszony wysoko knot przez kilka dni wylewa się kolejne warstwy gorącego wosku, aż powstanie świeca przypominająca pień drzewa z widocznymi słojami. Gotowe świece zachowują naturalny miodowy kolor i zapach, a ozdabia się je biało-czerwoną wstęgą podkreślającą religijny i patriotyczny charakter tradycji” – wskazano w komunikacie Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Nosi się je podczas uroczystości religijnych i państwowych.
– Historia świec sięga okresu potopu szwedzkiego, po zawiązaniu konfederacji tyszowieckiej – opowiadał kilka lat temu Radiu Lublin Konrad Jóźwik ze Stowarzyszenia Rozwoju Ziemi Tyszowieckiej. – W 1655 roku była potyczka pod Tyszowcami wojsk konfederatów i szwedzkich. Wojska Konfederackie ją wygrały. W podzięce za to, że nie zostały wybite doszczętnie, wojska szwedzkie ofiarowały takiego „konia trojańskiego” konfederatom. Jak głosi legenda, ofiarowały 12 dużych świec w środku wypełnionych prochem. Świece te miały być odpalone podczas mszy dziękczynnej w kościele.
CZYTAJ: Powrót do tradycji. W Tyszowcach znów odlewają ponad 4-metrowe świece [FILM i ZDJĘCIA]
Tradycja odlewania i noszenia ogromnym świec z krótką przerwą w okresie PRL-u trwa do dziś. Są noszone w czasie procesji odpustowych czy na Boże Ciało, wystawiane na rezurekcje.
A tak wygląda odlewanie olbrzymich świec tyszowieckich:
Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego rejestruje praktyki kulturowe oraz promuje ich ochronę i kontynuację. Obecnie liczy 127 pozycji dokumentujących żywe tradycje, zwyczaje i umiejętności przekazywane z pokolenia na pokolenie. Jest prowadzona od 2013 r.
Do krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego została wpisana działalność dokumentacyjna Polskiego Radia podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym.
RMaj/ opr. DySzcz
Fot. i film AP / archiwum RL