Pośmiertnie medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” został uhonorowany Leon Jastrząb z Chełma. W czasie niemieckiej okupacji pomógł on żydowskiej rodzinie Singerów – Emanuelowi, Nomie oraz ich kilkuletniemu synowi Ludwikowi. I to właśnie ten ostatni podjął starania w Instytucie Jad Waszem o przyznanie Leonowi Jastrzębiowi najwyższego izraelskiego odznaczenia cywilnego nadawanego nie-Żydom. Medal i dyplom odebrała podczas uroczystości w Chełmie wnuczka Leona Jastrzębia – Anna Wojda.
CZYTAJ: Leon Jastrząb pośmiertnie uhonorowany medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”
O szczegółach reporterka Radia Lublin Magdalena Kowalska:
Leon Jastrząb, narażając życie swoje i bliskich, pomógł żydowskiej rodzinie Singerów i dał im schronienie w Chełmie.
Wszystko zaczęło się w 1941 roku, gdy Jastrząb poznał Emanuela Singera, sierżanta Wojska Polskiego z pochodzenia Żyda, który po niewoli w Stalagu został osadzony w niemieckim obozie pracy przymusowej w Białej Podlaskiej. Stamtąd uciekł i dotarł do Chełma w stanie skrajnego wyczerpania. Jastrząb przyjął Singera do pracy jako swojego pomocnika. Pomógł mu też wydobyć z getta lwowskiego żonę Nomę i kilkuletniego syna Ludwika. Dziś Arie Ramona. To właśnie ocalony wówczas chłopiec po kilkudziesięciu latach doprowadził do uhonorowania Leona Jastrzębia tytułem przyznawanym przez Instytut Jad Waszem. W czasie uroczystości w Chełmie Arie Ramon połączył się ze zgromadzonymi przez Internet i opowiadał o tym, jak uratowana została jego rodzina.
– Była taka scena, że pan Leon się dowiedział, że oni jadą do Lwowa, i wtedy przyszedł do ojca i powiedział mu o tej sposobności. Pan Leon i ojciec, już się spotkali z tymi dwoma technikami, i wtedy zapytali się tych panów, czy po drodze by nie mogli wyciągnąć mojej matki i mnie z getta lwowskiego, i przywieźć nas do Chełma. Taki mały szczegół, takie coś po drodze. I ci dwaj technicy, popatrzyli na siebie, wzruszyli ramionami i powiedzieli: „Tak, nie ma problemu”.
Historia pomocy Żydom pozostawała tajemnicą
Leon Jastrząb po wojnie utrzymywał kontakty z rodziną Singerów, mimo to historia pomocy Żydom pozostawała tajemnicą. Wnuczka Leona Jastrzębia, Anna Wojda, odbierając medal podkreślała, że jej dziadkowie byli wspaniałymi ludźmi, ale nigdy nie opowiadali jej o uratowaniu żydowskiej rodziny Singerów.
– W rodzinie nie mówiło się o tym. Jesteśmy w szoku wszyscy. Nigdy ani dziadek, ani babcia, która była bardziej kontaktowa, nigdy nic nie mówili. Dziadek był bardzo skromnym człowiekiem. To że pomagał, to mnie nie zaskoczyło, tylko to, że nikt nic nie wiedział i nic się nie rozmawiało na ten temat – dodaje Anna Wojda, wnuczka Leona Jastrzębia.
Medal rodzinie Jastrzębia wręczył wiceambasador Izraela Omer Chechek-Katz
– Kiedy Państwo Izrael i Instytut Jad Waszem nadają medal to jest najwyższe uznanie. To pokazuje, że nawet w najciemniejszych czasach kiedy było cierpienie, byli ci, którzy postawili się i ratowali Żydów. A kiedy taka osoba ratuje drugiego człowieka, nie ratuje tylko jednego życia, ratuje cały świat, ratuje rodzinę, przyszłe pokolenia, pamięć i nadzieja.
Leon i Aniela Jastrząb pośmiertnie odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski
Leon i Aniela Jastrząb zostali też pośmiertnie odznaczeni przez Prezydenta RP, Karola Nawrockiego, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Wyróżnienie zostało nadane za bohaterską postawę i niezwykłą odwagę wykazaną w ratowaniu Żydów w czasie II wojny światowej, a także za wybitne zasługi w obronie godności człowieczeństwa i praw ludzkich.
Obecny w czasie uroczystości prezydent Chełma, Jakub Banaszek przypomniał, jak wiele ryzykowała rodzina Jastrzębiów.
– Wszyscy wiemy, czym był Holocaust i co miał na celu. Wszyscy wiemy, jak wielkiej odwagi i wielkiego męstwa trzeba było, aby ratować w tamtych czasach Żydów, bo tutaj w Polsce za pomoc, za ofiarę groziła kara śmierci, tak było. Dlatego wielki szacunek i cześć dla pana Leona Jastrzębia i jego żony, która razem z nim, wspierając, pomagając, uratowała ludzkie życie – mówił prezydent Chełma.
Instytut Jad Waszem w Jerozolimie nadał odznaczenie Leonowi Jastrzębiowi w maju 2023 roku. Natomiast uroczystość wręczania medalu i dyplomu odbyła się wczoraj (16.03) w Chełmie.
Tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” jest przyznawany od 1963 roku.
MaK / opr. AKos
Fot. Urząd Miasta Chełm