– Prawdziwie wielka literatura jest powszechnie zrozumiała – zdaniem kulturoznawców Wiesław Myśliwski właśnie taką literaturę pisał. Autor między innymi „Traktatu o Łuskaniu Fasoli” zmarł dziś (30.03) w wieku 94 lat.
Pisarzem sięgającym prawdy o człowieku
– Urodzony w województwie świętokrzyskim Wiesław Myśliwski chciał studiować budowę okrętów w Gdańsku – mówi dr hab. Ireneusz Piekarski z Instytutu Literaturoznawstwa KUL. – Na uczelnie nad morzem nie został przyjęty i zamiast na politechnikę trafił na polonistykę. Stało się to dzięki temu, że polonistykę chciała studiować jego ówczesna dziewczyna, później żona. Myśliwski twierdził, że na tej polonistyce się nudził, dużo chodził do kina, grywał w karty, ale ostatecznie polonistykę ukończył. Miał zajęcia na przykład: literaturę staropolską, ćwiczenia z ówczesnym magistrem Stefanem Sawickim. Chodził na wykłady o narratorze w powieści do mgr Marii Jasińskiej. Promotorkę swojej pracy magisterskiej wybrał w osobie profesor Ireny Sławińskiej, ale nie napisał pracy o dramacie, jak mogłoby się wydawać, gdyż profesor Sławińska była wybitną teatrolożką, ale pracę o powieści. Studia zaczął w roku 1951, ukończył bodajże w roku 1956. Stał się jednym z największych powieściopisarzy polskich drugiej połowy XX wieku. Pisał także dramaty, był eseistą, był pisarzem wszechstronnym, ale także pisarzem nowoczesnym, stosującym takie techniki, jak monolog wypowiedziany chociażby w „Traktacie o łuskaniu fasoli” No i pisarzem sięgającym prawdy o człowieku, pisarzem realistą.
Wiesław Myśliwski był dwukrotnym laureatem Literackiej Nagrody Nike za „Widnokrąg” oraz „Traktat o łuskaniu fasoli”.
Fot. Piotr Michalski / archiwum RL
Wiesław Myśliwski wyprzedził swój czas!
Uważany jest za twórcę „literatury chłopskiej” – podejmującej problematykę tożsamości wsi i jej mieszkańców w czasach historycznych przemian. Dziennikarz kulturalny Wojciech Szot mówi, że pisarz wyprzedził swój czas, oddając głos chłopkom i chłopom.
– Z pewnością w każdym kraju czytany jest inaczej, ale też dlatego, że w każdym kraju jednocześnie jest grupa, którą nazywamy warstwą ludową, która ma jakiś problem z posiadaniem słowa, z tym, że ktoś musi to opowiedzieć ich historię. Czy mówimy tutaj o rdzennym Amerykanach, czy mówimy tutaj o chłopakach gruzińskich, ta sama sytuacja jest wszędzie na świecie. I Myśliwski jest tym pisarzem właśnie oddającym doskonale głos warstwy ludowej – tłumaczy Szot.
Kulturoznawczyni: Dokumentował świat, który na naszych oczach odchodził
Natomiast kulturoznawczyni Zofia Smełka-Leszczyńska podkreśla to, że Wiesław Myśliwski dokumentował świat, który na naszych oczach odchodził. Doktora tłumaczyła również, dlaczego jego proza jest uznawana za „wielką”.
– Prawdziwie wielka literatura mówi językiem, który jest powszechnie zrozumiały. Pan Wiesław Myśliwski miał tę niepowtarzalną umiejętność pisania w taki sposób, który przemawiał zarówno do osób, które te ziemię znały ze swojej codziennej pracy, jak i do osób, które te ziemię może pamiętają z historii swojej rodziny, chociaż już nie miały z nią wiele wspólnego, ale właśnie to był taki język, który nie stawia czytelnikowi wielkich barier – zaznacza Zofia Smełka-Leszczyńska.
Wojciech Bonowicz: Miał bardzo taką głęboką koncepcję literatury
– Łączył głębię literatury z dostępnością przekazu – tak poeta i publicysta Wojciech Bonowicz wspomina Wiesława Myśliwskiego.
– On miał bardzo taką głęboką koncepcję literatury. Stworzył coś, co było połączeniem tradycyjnej prozy, takiej klasycznej opowieści z eksperymentem współczesnym i zrobił, moim zdaniem, coś niezwykłego. Te powieści były bardzo wciągającymi historiami, równocześnie nie były żadnymi spójnymi opowieściami, takimi raczej meandrującymi, wymagającymi od czytelników ogromnego skupienia – wyjaśnia Bonowicz.
Wiesław Myśliwski debiutował w 1967 roku powieścią „Nagi sad”. Jego książki przetłumaczono na ponad 20 języków. Adaptacji filmowych i realizacji teatralnych jego utworów podejmowali się tacy twórcy, jak: Ryszard Ber, Wojciech Marczewski, Kazimierz Dejmek czy Izabella Cywińska.
Pisarz był w 2009 roku uhonorowany Medalem Wojewody Lubelskiego oraz Medalem Prezydenta Miasta Lublin.
IAR / RL / RB / SB / opr. AKos
Fot. PAP/Radek Pietruszka
Pliki dźwiękowe
dr hab. Ireneusz Piekarski
