• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 5°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
piątek, 20 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Dzięki niemu ocalały Szczerbiec i wawelskie arrasy. Stulatek z Karmanowic odznaczony [ZDJĘCIA]

Dzięki niemu ocalały Szczerbiec i wawelskie arrasy. Stulatek z Karmanowic odznaczony [ZDJĘCIA]

18 kwietnia 2023 / 18:50
A A
342168998 1384707695649600 8920958542109896562 n 2023 04 18 190532
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

Przyczynił się do uratowania między innymi Szczerbca i arrasów wawelskich – dziś (18.04) został uhonorowany odznaką „Zasłużony dla kultury Polskiej”. Mowa o stulatku z Karmanowic, w gminie Wąwolnica, Julianie Karczmarczyku, który po wybuchu II wojny światowej uczestniczył w ewakuacji skarbów wawelskich z naszego kraju. Miał wtedy niespełna 17 lat.

CZYTAJ: Stuletni pan Julian z odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Uczestniczył w ewakuacji skarbów wawelskich

„Nie wiedziałem co wiozę”

– Wtedy nawet nie wiedziałem, co wiozę. Sołtys mówił, żeby jechać, więc się jechało – wspomina bohater dzisiejszej uroczystości. – Nie mówili, co będziemy wieźli. Poprosili, żeby pojechać do lasu, bo trzeba coś przewieźć. Pojechaliśmy z ojcem. Były tam załadowane wozy. Ojciec dał mi konie, żebym jechał, a on wrócił do domu. Miałem na wozie jakieś skrzynie. Okryliśmy je kocami i pojechaliśmy na Wąwolnicę.

Niemcy szykowały inwentaryzacje zabytków

– Pan Julian wtedy miał 16 lat. Widać więc ofiarność, poświęcenie i patriotyzm – mówi Dariusz Kopciowski, wojewódzki konserwator zabytków w Lublinie. – Wiemy, że Niemcy przed napaścią na Polskę we wrześniu 1939 roku szykowały inwentaryzacje zabytków, również tych najcenniejszych zgromadzonych na Wawelu.

POSŁUCHAJ: Mariusz Kamiński „Śladami skarbów wawelskich”

– Pamiętamy 1 września 1939 roku, kiedy Niemcy bez wypowiedzenia wojny napadły na Polskę – mówi Sławomir Snopek, prezes Regionalnego Towarzystwa Przyjaciół Wąwolnicy. – To był początek gehenny narodu, ale też exodusu wielu skarbów kultury polskiej. Niektóre z nich zostały zrabowane przez okupantów – niemieckich i sowieckich. Część skarbów została uratowana. Ta uroczystość nawiązuje do świetlanej historii uratowania bezcennych skarbów wawelskich. To przede wszystkim Szczerbiec – miecz koronacyjny królów polskich, ale też cała przepiękna kolekcja arrasów XVI-wiecznych fundowanych dla Wawelu przez króla Zygmunta Augusta czy też chorągwie zdobyte pod Wiedniem, uzbrojenie, część regaliów, które ostały się z pruskich grabieży. Te skarby były zabezpieczone i przygotowane do ewakuacji, ale nagłość niemieckiego ataku i jego skala spowodowała to, że zabrakło środków transportu, żeby wywieźć je czy to koleją z Krakowa (bo linie kolejowe były bombardowane), czy to samochodem (bo te były wykorzystywane przez wojsko).

CZYTAJ: Walka w mieście. Terytorialsi ćwiczyli w Małaszewiczach [ZDJĘCIA]

Arrasy pamiątką po najważniejszych władcach

– Dla nas jest to bardzo ważna historia, ponieważ arrasy są najważniejszą pamiątką po najważniejszych władcach, czyli Zygmuncie Auguście, synu Zygmunta Starego – mówi Maciej Tomczak z działu edukacji Zamku Królewskiego na Wawelu. – Jest to największa taka kolekcja. Pewien plan ewakuacji był przygotowany, ale nie wypalił. Dzięki takim ludziom mogliśmy je uratować. Dzięki ich prywatnym staraniom, a nie systemowi, który niestety zawiódł w tym właśnie momencie.

Najcenniejsze skarby kultury polskiej były wywożone węglarką

– Paradoksalnie najcenniejsze skarby kultury polskiej były wywożone jedną z najbiedniejszych form transportu – galarem wiślanym, węglarką, którą przewożono węgiel z Górnego Śląska do Krakowa. I tak dotarły do okolic Kazimierza Dolnego. Podróż trwała do 3-9 września 1939 roku z różnymi perypetiami, z ostrzeliwaniem przez Niemców – opowiada Sławomir Snopek. – W Kazimierzu nawiązano kontakt z Dowództwem Okręgu Korpusu w Lublinie. Uzyskano potwierdzenie, że przyjedzie transport następnego dnia, czyli 10 września. Niestety 10 września okazało się, że ten transport został ostrzelany i zniszczony po drodze, więc naczelnik poczty (w Kazimierzu Dolnym – red.), Leopold Pisz, który osobiście się w to zaangażował, pomógł zorganizować transport pod nadzorem wojska, ale złożony z furmanek, z chłopskich prostych wozów. W nocy z 10 na 11 września anonimowi rolnicy z okolic Kazimierza i Bochotnicy przewieźli skarby do lasu karmanowickiego, gdzie zostały złożone.

– Tu właśnie zaczyna się udział mieszkańców Karmanowic. O całej sprawie został powiadomiony sołtys. Pan Walenty Kaczmarczyk, ojciec pana Juliana, był mężem zaufania we wsi i wspólnie z sołtysem zgromadzili osiem parokonnych wozów, żeby przewieźć skarby dalej. Jeszcze nie wiadomo było gdzie. Wieczorem dowiedzieli się, że trzeba jechać do lasu, załadować i pojechać do Wojciechowa. Ten transport został przewieziony przez Wąwolnicę. Dotarli tam nad ranem 12 września – mówi Sławomir Snopek.

341513016_579140120978658_8651944860439211141_n.jpg

Pan Julian jest wzorem dla naszych uczniów

– Pan Julian jest mieszkańcem naszej miejscowości i to jest dla nas niezmiernie ważne – mówi Małgorzata Robak, dyrektor Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Karmanowicach. – 17-letni Julek z 1939 roku jest wzorem dla naszych uczniów. U nas w szkole jest uczennica, która specjalnie dla pana Juliana na tę okoliczność napisała wiersz.

– Jak się dowiedziałam, że będzie wielka uroczystość w szkole, to pomyślałam, żeby pochwalić go za te wielkie zasługi; żeby przekazać wzór dla młodzieży, żeby oni poznawali historię naszego kraju. – mówi Aleksandra Szczepaniak ze Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Karmanowicach.

„Ratowałeś skarby narodowe z Wawelu,

ratujących z Karmanowic było niewielu.

Pomimo wojennej grozy wielkiej,

patriotyzm przejawiał się w postawie wszelkiej.

W skrzyniach arrasy i skarby narodowe jechały,

aby ocalone zostały,

by wróg ich nie odebrał,

by polskiej tożsamości nie zebrał.”

– Ciężko sobie wyobrazić. To był początek wojny – mówi Ewelina Rusinek, wnuczka Juliana Karczmarczyka. – Dziadek opowiadał, że jak wrócił z tej akcji, to zaraz Niemcy pojawili się we wsi. Ludzie na pewno się bali, ale nie myśleli o tym strachu. Adrenalina też robiła swoje. Jeżeli chodzi o tamte wydarzenia, to jak się dziadka zapyta, bardzo chętnie o tym opowiada, ale niekoniecznie mówi na ten temat sam z siebie.

CZYTAJ: Na UMCS powstał pierwszy w Polsce kierunek studiów z geoarcheologii

342340737_599605778855470_5224512964314329271_n.jpg

Historia, która nadaje się na film

– Skarby wawelskie do Polski wróciły dopiero w 1961 roku, ale wróciły. To jest najważniejsze i to zasługa m.in. pana Juliana, chociaż tych osób było więcej. Stawiam tutaj w jednym rzędzie tych historyków sztuki, konserwatorów, którzy ratowali skarby wawelskie i takie osoby jak pan Julian, który ma w to ogromny wkład. Trzeba to po prostu docenić. Dla mnie jest to historia, która nadaje się z całą pewnością na film – dopowiada Dariusz Kopciowski.

– Dowiedziałem się, co wieźliśmy, jak nas zabrano do Krakowa na wycieczkę. Arrasy były przewożone z powrotem do Krakowa, bo były wywiezione za granice. Tam zobaczyliśmy dopiero co wieźliśmy. Te arrasy były w długich, okrągłych rulonach. Ich było trzy na jednym wozie. A ja miałem na wozie cztery skrzynki – opowiada Julian Karczmarczyk.

Dodajmy, że głównym organizatorem dzisiejszej uroczystości było Regionalne Towarzystwo Przyjaciół Wąwolnicy.

ŁuG / opr. AKos

Fot. Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków Facebook

Pliki dźwiękowe

https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2023/04/dzieki_niemu_szczerbiec_i_arrasy_wrocily_na_wawel._julian_karczmarczyk_z_odznaka_zasluzony_dla_kultury_polskiej-2023-04-18-190521.mp3

Dzięki niemu Szczerbiec i arrasy wróciły na Wawel. Julian Karczmarczyk z odznaką Zasłużony dla Kultury Polskiej

Tagi: Puławyinfowawelskarbyocalenieodznaka
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments11156124e9e74ba4b13a9d41d8323bc72de7af52 xl 1
Wiadomości

Wiceminister rolnictwa: Podjęliśmy działania, żeby zbudować systemowe wsparcie nawozowe dla polskich rolników

20 listopada 2026
EAttachments11156260daa2f635ce7d18144a0e95a5f610b160 xl
Wiadomości

Syreny obudziły mieszkańców Lublina. Latające obiekty przekroczyły granicę Polski

20 listopada 2026
EAttachments11156364d32977363f4dc16aca97501aa7a63549 xl
Wiadomości

„Był taki huk, że aż okna chodziły”. Nowy Lipowiec po upadku rakiety [ZDJĘCIA]

20 listopada 2026
EAttachments111562191ab93e5616f78a5babd4dcf3c60a4c9b xl
Wiadomości

Starosta biłgorajski: Sytuacja jest poważna

20 listopada 2026
EAttachments11155022c23e68de31c3a9405507eec8db1cdc82 xl
Gość Radia Lublin

Alarm powietrzny na Lubelszczyźnie. Służby apelują o zachowanie ostrożności

20 listopada 2026
EAttachments111549120c56762e4f8d1a185d28efc15dd4807b xl
Wiadomości

Nowy Lipowiec: Trwają oględziny miejsca, gdzie spadła rosyjska rakieta [AKTUALIZACJA]

20 listopada 2026
Alert RCB post odwolanie
Wiadomości

Syreny w województwie lubelskim. Kolejny alert RCB [AKTUALIZACJA]

20 listopada 2026
EAttachments8866747727a9f1b3cd4464992a9de38da49d58e
Wiadomości

Przeszkodziły ceny gazu. Trudny kwartał Grupy Azoty Puławy

19 listopada 2026
Następna wiadomość
kwiaty 2023 04 18 190638

Firmy powoli otwierają się na osoby z niepełnosprawnościami. Jednak o praktyki wciąż trudno

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

Alert RCB dla części województwa lubelskiego odwołany [AKTUALIZACJA]

Tragiczny pożar domu. Nie żyje dwóch mężczyzn

Południowa obwodnica Chełma coraz bliżej

Odeszli od nas: Andrzej Maciejewski

Śmierć podczas policyjnej interwencji. Sąd skazał dwóch byłych funkcjonariuszy

Płatny czy bezpłatny? Zamieszanie wokół parkingu tomaszowskiego szpitala

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj