• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 9°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
piątek, 20 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > „Zęby na kauczuku najlepszym systemem amerykańskim”. Wyjątkowe kalendarze w Lublinie

„Zęby na kauczuku najlepszym systemem amerykańskim”. Wyjątkowe kalendarze w Lublinie

22 marca 2023 / 21:58
A A
9dn ph5 wic 2023 03 22 215845
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

Ciekawą wystawę XIX-wiecznych polskich kalendarzy można oglądać w Muzeum UMCS w Lublinie. Kalendarze w XIX wieku – oprócz tego, że zawierały wykaz dni tygodnia czy miesiąca – stanowiły swoiste kompendium wiedzy o ówczesnym świecie. 

– Początkowo kalendarze miały formę krótkiej broszury, natomiast w drugiej połowie XIX wieku rozrosły się do kilkudziesięciu lub nawet kilkuset stron – mówi Hanna Polak, pracownik Biblioteki Głównej UMCS oraz jedna z kuratorek wystawy. – Od tej pory widzimy w kalendarzach rozbudowane treści ekonomiczno-gospodarcze, rolnicze, techniczne, historyczno-literackie. Widzimy promocję nowoczesnego rolnictwa i przemysłu. W kalendarzach drukowano też najnowszą poezję i prozę, a także aforyzmy, przysłowia czy zagadki. Wówczas zaczynają je zdobić bardzo bogate ilustracje. Wiele z nich jest przepięknie oprawiona.

„Zęby na kauczuku najlepszym systemem amerykańskim”

– Nieodłącznym elementem kalendarzy były reklamy różnych firm – zaznacza Piotr Błaszczak, pracownik Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki Głównej UMCS. – Na przykład „Kalendarz Lubelski na rok zwyczajny 1887” zawierał następujące ogłoszenie: „Dentysta Malczanowski leczy choroby zębów i dziąseł oraz plombuje i wstawia zęby sztuczne na złocie i kauczuku najlepszym systemem amerykańskim”. Natomiast w „Józefa Ungra Kalendarzu Warszawskim Popularno-Naukowym Ilustrowanym na rok przestępny 1888, który ma dni 366” znajduje się następujące ogłoszenie: „Kantor stręczeń guwernerów, guwernantek i bon. Powyższy kantor ułatwia wszelkie w tym rodzaju zlecenia, tak przy osobistej bytności, jak i za korespondencyją frankowaną”.

CZYTAJ: Polskie kalendarze XIX-wieczne do obejrzenia w Muzeum UMCS

– Mamy egzemplarz „Kalendarza lubelskiego” Jana Karola Pruskiego z 1822 roku. To był właściwie nasz najstarszy lubelski kalendarz. Był wydawany w Lublinie w latach 1815-1828. Jego tytuł był skomplikowany – „Polski, Ruski i astronomiczno-gospodarski kalendarz na rok pański, który jest zwyczajnym rokiem mającym dni 365, zawierający w sobie bieg planet, odmiany powietrza, zaćmienia technologiczne, rolnicze i wiele potrzebnych wiadomości”. Tak kiedyś kalendarze były tytułowane – wskazuje Hanna Polak.

Niedźwiadek zamiast Skorpiona

– Studiując część kalendarzową, zauważyłam pewne odstępstwo – opowiada Teresa Wałachowska, pracownik Oddziału Wydawnictw Ciągłych Biblioteki Głównej UMCS. – Znaki zodiaku w zasadzie pokrywają się z tymi, które znamy obecnie, natomiast nie ma znaku Skorpiona, a jest ciekawy znak Niedźwiadka.

– W kalendarzu na rok zwyczajny „Przyjaciel domu” wydawanym w latach 1880-1913 mamy tekst uwrażliwiający na ówczesną trudną sytuację społeczną, np. przerażający widok nędzy. Cytowane są różne treści z Pisma Świętego. Mamy np. nauczanie, co mówi Pismo Święte o nawróceniu pijaków – mówi Hanna Polak.

„Kalendarz humorystyczny dla porządnych ludzi”

– W „Kalendarzu humorystycznym ilustrowanym dla porządnych ludzi, rocznik 1876” znajdziemy tekst pod tytułem „Dziesięcioro przykazań moralnych bogatego skąpca danych jedynakowi” – mówi Dariusz Boruch, kierownik ds. muzeum Archiwum i Muzeum UMCS. – „Bądź grzecznym i uprzejmym dla wszystkich, a kłaniaj się jedynie tylko tym, którzy mają wiele pieniędzy. Więcej wart jeden bogaty łotr od trzech poczciwych, a gołych. Miej sobie za zasadę: kto nie ma dużo pieniędzy, chociażby był uczonym, musi być głupi. Od takich szczególnie trzymaj się z daleka, a dasz dowód wielkiego rozumu”.

CZYTAJ: Pierwsza w powiecie. Tomaszów Lubelski ma wirtualną strzelnicę [ZDJĘCIA]

– Widzimy dążenie wydawców, twórców kalendarzy do podniesienia poziomu życia i horyzontów kulturalnych czytelników. Można powiedzieć, że to nie były zwykłe kalendarze, ale coś w rodzaju kompendium wiedzy o świecie – dodaje Hanna Polak.

Na wystawie wyodrębniono między innymi kalendarze przeznaczone dla konkretnego odbiorcy, na przykład dla rzemieślników, kobiet czy rolników.

Wystawę można oglądać do końca kwietnia.

LilKa / opr. WM

Fot. Anna Kovalova

Pliki dźwiękowe

https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2023/03/wyjatkowa_wystawa_xix-wiecznych_kalendarzy_w_lublinie-2023-03-22-215902.mp3

Wyjątkowa wystawa XIX-wiecznych kalendarzy w Lublinie

Tagi: LublinwystawaUMCSkalendarze
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments8334480ae7ccd552440fcb3eb8c62a5450b990d
Redakcje

Odkryją Polskę przez historię i symbole. Przed nami festiwal patriotyczny w Lublinie

20 listopada 2026
EAttachments111543190bd00186433da28c2fa0fca7d7dfba99 xl
Wiadomości

Zaświecą przykładem! W Skrzynicach powstanie żywy łańcuch odblaskowy

20 listopada 2026
EAttachments11142998a605c78f3fb8926e36f42813a0d4399a xl 2
Redakcje

Lepsza atmosfera i wola zwycięstwa. Start skruszy Twarde Pierniki?

19 listopada 2026
EAttachments11153486a8e1687b8b4762663fe9556e5e53b2a5 xl
Wiadomości

Operacje na cztery ręce w Lublinie. Okuliści i laryngolodzy pomagają najmłodszym

19 listopada 2026
EAttachments111451407ebe47d66eb148db93005b4234ce4a3a xl 2
Redakcje

Podnieść się po pucharowych porażkach. MKS zagra w Elblągu

19 listopada 2026
EAttachments9849400b65df53fd733e301c30ff7ae3dc8a619 xl
Redakcje

Dwóch z Lubelskiego walczy o tytuł polskiego sportowca roku

19 listopada 2026
EAttachments111525406d925cb98116cd4de0bdd66c9eeda579 xl
Wiadomości

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Lublinie. Nowe metody leczenia kardiologicznego

19 listopada 2026
EAttachments10442411b2ea35e04491e3e8882867b328328325 xl 1
Redakcje

Kryminalne Czwartki w Lublinie. Spotkanie z Joanną Ufnalską [FILM]

19 listopada 2026
Następna wiadomość
pexels pixabay 247314 2023 03 21 131536

22.03.2023 Przystanek noc

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

Lublin pamięta o Orlętach Lwowskich. Uczczono 108. rocznicę obrony miasta

Pamięć, która nie zna granic. Odnawiają groby polskich policjantów na Wołyniu

Ukrył tytoń w podłodze auta. Przemytnik zatrzymany

Kilkadziesiąt godzin na odprawę. Potężne kolejki na granicy

Promocja książki „Ocalić od zapomnienia. XL-lecie kwesty przy ul. Lipowej w Lublinie”

Finisaż wystawy „Misterium Paschalne”

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj