Do powstania cyklonu Seroja, który w 2021 r. uderzył m.in. w Indonezję, przyczyniły się równikowe fale tropikalne. Cyklon w tym obszarze, blisko lądu – to rzadkość. Może mieć związek ze zmianami klimatu – powiedziała Beata Latos, pierwsza autorka publikacji w „Nature Communications”.
Określenie warunków początkowych powstawania każdego cyklonu pozostaje jednym z największych wyzwań dla naukowców. Badacze potrafią wskazać tzw. warunki sprzyjające, ale odpowiedź na pytanie: dlaczego konkretny cyklon się rozwinął, wymaga często kilku lat badań.
Cyklon Seroja zabił co najmniej 272 osoby w Indonezji i Timorze Wschodnim
Tak też było w przypadku cyklonu Seroja, który w marcu i kwietniu 2021 r. przyczynił się do śmierci co najmniej 272 osoby w Indonezji i Timorze Wschodnim. Z naukowego punktu widzenia ten przypadek był wyjątkowy, bo cyklony zazwyczaj nie występują w strefie równikowej i blisko lądu. A ten wywołał dodatkowo bardzo duże zniszczenia – straty szacowane były na 475 mln dolarów.
CZYTAJ: Naukowcy nawołują do usuwania kosmicznych śmieci
– W okolicy równika siła Coriolisa jest niewielka, dlatego cyklony w tym rejonie nie występują. One najczęściej rozwijają się pomiędzy 10 a 20 stopniem w kierunku od równika do biegunów. Nietypowym elementem było też to, że cyklon Seroja rozwinął bardzo blisko lądu, a nie – jak zazwyczaj – na otwartych morzach – tłumaczy Beata Latos, która w ramach pracy doktoranckiej w Instytucie Geofizyki PAN bada wpływ fal tropikalnych na powstawanie ekstremalnych opadów i powodzi.
Fala tropikalna to powtarzające się regularnie zjawisko atmosferyczne w tropikach, związane ze zmianami ciśnienia, wiatru, temperatury i opadów deszczu. Różne fale tropikalne mogą wchodzić w interakcje, rozkręcić wir i przyspieszyć rozwój cyklonu.
Kilka fal tropikalnych spotkało się w jednym miejscu i dało siłę napędową dla cyklonu Seroja
– Kiedy powstał cyklon, zaczęłam się zastanawiać, czy fale tropikalne, które badam, mogły mieć wpływ na powstanie cyklonu. Wraz z zespołem naukowców z Francji, USA, Indonezji i Wielkiej Brytanii przeanalizowaliśmy dane i ustaliliśmy, że kilka fal tropikalnych spotkało się w jednym miejscu i dało siłę napędową dla cyklonu Seroja. To nie jest pierwszy raz, kiedy ktoś opublikował artykuł na temat wpływu fal tropikalnych na powstawanie cyklonów – ale to jest pierwszy udokumentowany przypadek dotyczący obszaru tak blisko równika – podkreśla Latos.
CZYTAJ: Tabletka z „GPS” ma badać układ pokarmowy
– Można postawić hipotezę, że wraz ze wzrostem globalnej temperatury cyklonów będzie więcej. Moje badania tylko mówią o takiej możliwości, ale jeszcze tego nie potwierdzają. Nie jest też jasne, czy pod wpływem zmieniającego się klimatu będzie powstawało więcej fal tropikalnych – przyznaje Latos.
– Obecnie scenariusze modelowe Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) nie uwzględniają wpływu fal tropikalnych, może wyniki moich badań przyczynią się do wprowadzenia zmiany i pomogą w ostrzeganiu ludzi mieszkających na terenach zagrożonych – powiedziała Latos.
– Cyklon tropikalny Seroja uczy nas, że występowanie wielu fal tropikalnych to kolejny mechanizm, który może pozwolić na rozwinięcie się „idealnej burzy”, nawet w niesprzyjających warunkach, takich jak te, które występują blisko równika. Monitorowanie takich systemów pogodowych otwiera bogatą perspektywę prognozowania i badań nad cyklonami tropikalnymi – powiedział Philippe Peyrillé, współautor publikacji z Centre National de Recherches Météorologiques Université de Toulouse, Météo-France, CNRS.
PAP / RL / opr. AKos
Fot. NASA – Suomi NPP, Public domain, via Wikimedia Commons
