Pierwsze w Europie, a drugie na świecie – muzeum konia arabskiego ma powstać w Janowie Podlaskim. Takie plany mają urzędnicy tego znanego na świecie z hodowli arabów nadbużańskiego miasta.
Muzeum miałoby swoją siedzibę w zabytkowym domu Ryttów, który w 2025 roku został wykupiony przez gminę.
Przedstawiono już mieszkańcom opracowaną wstępną koncepcję placówki, a w przyszłym roku ma być wykonany projekt tej inwestycji.
– Potrzebne, bo jest unikalne przede wszystkim – mówią mieszkańcy, którzy nie kryją zachwytu. – W ogóle dziwne, że muzeum jako takiego nie było w Janowie, bo mimo wszystko turystów tu nie brakuje od lat. Bardzo się podobało. Czekamy na to od dawna.
Zaprezentuje historię Janowa, konia arabskiego i stadniny
– Pierwsza kondygnacja to będzie właśnie historia Janowa, konia arabskiego i stadniny – mówi konsultantka treści strony merytorycznej ekspozycji muzealnej dr Ewa Krzakowska-Łazuka. – A druga kondygnacja to będzie stadnina i Janów oczyma malarzy związanych z Janowem i ze stadniną. Osoby, które odwiedzą muzeum będą mogły też dowiedzieć się o najbardziej wybitnych koniach, które zostały wyhodowane tutaj w stadninie. Jedno z pomieszczeń ekspozycyjnych to będzie taki „Hall of fame”, czyli ten moment ekspozycji, gdzie zaprezentowane zostanie to co najlepsze, czyli najbardziej utytułowane czy najdrożej sprzedane konie – El Paso, Bandola, Pianissima, Pepita. I te konie można pokazać oczyma najwybitniejszych fotografików koni arabskich. W założeniu muzeum ma być bardzo nowoczesne. Będą tam elementy sensoryczne, multimedialne. Będzie prezentacja najpiękniejszego filmu o polskich arabach z Janowa z 1963 roku. Będzie wiele innych atrakcji multimedialnych. Przewidziane są również hologramy koni arabskich. Także forma będzie nowoczesna, natomiast nie należy zapominać oczywiście o tradycyjnych elementach ekspozycji. Takie też się tam powinny znaleźć.
Janów Podlaski jest chlubą dla całej Polski
– Janów Podlaski słynie z konia arabskiego i to jest niepodważalne. To jest chluba dla całej Polski i Europy – mówi wiceminister rolnictwa Małgorzata Gromadzka. – Uważam, że jeżeli powstanie muzeum konia arabskiego, to jak najbardziej będę za tym i będę tutaj wspomagać władze samorządowe w tym celu, aby jak najszybciej pozyskać środki finansowe na ten cel, aby Janów Podlaski naprawdę tętnił życiem.
– To jest też całkiem duży projekt – mówi burmistrz Janowa Podlaskiego, Karol Michałowski. – Dlatego na wykonanie tego z wszystkimi uzgodnieniami konserwatorskimi, myślę, że potrzebujemy 10 – 12 miesięcy czasu.
Jak będzie to finansowane?
– Bardzo się cieszę, że ja mam z czym jechać już do Ministerstwa Kultury i to jest pierwszy krok do tego, aby właśnie zacząć już lobbowanie za finansowanie. Oczywiście są jeszcze fundusze zewnętrzne, typu właśnie norweskie, czy też szwajcarskie. My w urzędzie też przygotowujemy się cały czas do tego, aby wystartować w takim projekcie – dodaje burmistrz Janowa Podlaskiego.
To unikat w skali świata
– To rzeczywiście jest unikalne w skali światowej – mówi znawczyni koni arabskich, profesor nauk rolniczych Krystyna Chmiel. – Poza muzeum w Kentucky, gdzie jest pomnik Baska, to faktycznie drugiej takiej inicjatywy nie ma. Pod warunkiem oczywiście, że będzie to należycie poprowadzony, wyeksponowany, należyty rozkład akcentów, żeby właśnie podkreślić rolę polskiego araba, rolę Janowa w kształtowaniu właśnie araba, który przyniósł Polsce największą renomę. Żeby podkreślić właśnie, że przecież do pierwszych lat XXI wieku araby miały większość polskiego rodowodu.
Mury domu Ryttów ożyją!
– Dom Ryttów ma niesamowitą historię – mówi przewodniczka po Janowie Podlaskim Marzena Grabowska-Nowicka. – Po pierwsze wielką tajemnicą jest, dla kogo został zbudowany. W Starym Rynku jedyny dom murowany, w takim stylu dworku polskiego z 1793. Wiadomo, że w XIX wieku mieszkał w nim bardzo słynny janowski aptekarz Aleksander Kalikst Jan Rietch. I to prawdopodobnie od jego rodziny została nazwa Ryttów. Mieszkańcom pewnie trudno było wymawiać, że idą do domu Rietchów, więc prawdopodobnie tak przekształcili. Współcześnie dom ten był związany z postacią Maćka Falkiewicza, który tutaj sprowadzał do Janowa Podlaskiego różne ciekawe, artystyczne osoby. Bardzo się cieszę, że ten dom nie stoi pusty, że jednak jest koncepcja, która daje szansę na to, żeby ożyło to miejsce, żeby służyło mieszkańcom, turystom i dalej rozsławiało piękną historię Janowa Podlaskiego niewątpliwie związaną od 200 lat z hodowlą konia, a od około 100 lat z hodowlą koni arabskich.
Dom Ryttów, niegdyś miejsce zamieszkania znanego malarza Macieja Falkiewicza znajduje się w centrum miejscowości w okolicach trasy prowadzącej do słynnej stadniny koni arabskich.
MaT / opr. AKos
Fot. archiwum RL
Pliki dźwiękowe
A muzeum konia arabskiego
