Śladami braci Zarembów. Nowa trasa spacerowa powstanie w Zamościu [ZDJĘCIA]

W Zamościu powstaje nowa trasa spacerowa poświęcona zamojskim architektom Tadeuszowi i Kazimierzowi Zarembom. 

– Zamość to nie tylko Stare Miasto – mówi Jacek Bełz ze Stowarzyszenia Turystyka z Pasją, które opracowało trasę. – My jako przewodnicy, jako ludzie, którzy cały czas zajmują się Zamościem jako tym organizmem, który żyje, rozwija się, widzimy też, że Zamość to nie tylko renesans. Miasto żyło, miasto się rozwijało, w związku z tym powstawało wiele projektów, które dzisiaj mieszkańcy Zamościa i turyści obserwują, ale przechodzą często dosyć obojętnie wobec nich, nie wiedząc o tym, że mają do czynienia z inną formą, ale również jakiegoś arcydzieła architektonicznego. Bracia Zarembowie to architekci, którzy poświęcili miastu Zamość naprawdę dużo czasu. Byli tutaj osobami znanymi i to w dwudziestoleciu międzywojennym, a Tadeusz nawet do lat 50. Ten projekt ma dotknąć tej substancji architektonicznej, zabytkowej, częstokroć poza obrębem Zespołu Staromiejskiego. Wychodzimy poza mury miasta, mamy budynki przy ulicy Sienkiewicza, Orlicz-Dreszera, Narutowicza i Jasnej. Widać, że to budynki obudowane wokół tej głównej osi wychodzącej z miasta, czyli ulicy Partyzantów.

Zdaniem Wojciecha Sachajko, przewodnika turystycznego po Zamościu i Roztoczu, to, że taki szlak powstał, to bardzo dobry pomysł. – Turyści tego tak naprawdę oczekiwali, bo są turyści, którzy są pasjonatami naszego Zamościa, właśnie twierdzy z XVII czy też XVI wieku. Oni szukają nowych elementów, które mogliby poznać w Zamościu, interesują się historią, chcą, żeby nie tylko opowiadać o tym bardzo historycznym okresie, ale żeby wyjść poza te mury i opowiedzieć o historii już trochę późniejszej – wskazuje Sachajko. 

Nowe Miasto jest częścią Zamościa, która też ma bogatą historię. 

– Stowarzyszenie realizujące ten projekt wyszło ze wspaniałą inicjatywą, pokazując te obiekty braci Zarembów, które są faktycznie atrakcyjne już w tym momencie turystycznie, które mogą zachwycić, cieszą oko – podkreśla Sachajko. – Jest nad czym się zastanowić, oglądając to budownictwo, więc nie tylko ta architektura, z którą Zamość się bardzo mocno kojarzy, ale również ta późniejsza architektura, bardziej nowoczesna, ale też bardzo oryginalna i absolutnie warta tego, żeby ją zobaczyć, zapoznać się z historią realizacji poszczególnych obiektów. 

– Projekty braci Zarembów są niezwykłe ze względu na to, że łączą w sobie bardzo dużą staranność, bardzo dużą dbałość o szczegóły – mówi Dominika Lipska, prezes Stowarzyszenia Turystyka z Pasją. – To może taka bardziej moja osobista opinia, ale podchodzili z dużym wyczuciem stylu, z dużym wyczuciem potrzeb klienta do projektowanych budynków, obiektów. Świetnym przykładem jest dom Więckiewiczów. On był wzorowany na dworku szlacheckim w Latyczowie na Podolu, który należał do rodziny właścicielki tego budynku, więc widać, że ten projekt był dostosowany do klienta i to na pewno jest wyróżnikiem architektury braci Zarembów. 

Gdzie szukać informacji, gdzie szukać instrukcji? 

– Będzie możliwość pobrania mapy, czy w formie papierowej, czy elektronicznej, będzie można zobaczyć dokładnie lokalizację – wskazuje Lipska. – Mamy w planach publikację, ale będzie ją też można w przyszłości pobrać online. Tutaj ciekawa rzecz: zarówno na mapie, jak i w publikacji są odnośniki, kody QR do modeli 3D wybranych obiektów, więc też nie wychodząc z domu, można sobie częściowo te budynki obejrzeć.

A w piątek (23.10) w trakcie objazdu architektonicznego po Zamościu, jego uczestnicy odwiedzili wybrane obiekty związane z działalnością braci Zarembów. Przewodniczką trasy była Dominika Lipska: – Tutaj bardzo często pojawia się drewno, bardzo często kolumienki. Mamy nurt architektury narodowej. 

– Mieszkam w domu projektowanym przez pana Tadeusza Zarembę w 1931 roku, w którym mieściła się w okresie międzywojennym szkoła podstawowa moich dziadków. Jadwigi i Jana Składników, szkoła podstawowa – opowiadała podczas objazdu Jadwiga Machowska.

– Chcemy wyjść troszeczkę poza zespół staromiejski. Pokazać, że Zamość to nie tylko to, co nas otacza blisko, ale także to, co w wielu miejscach jest ukryte – dodaje Jacek Bełz.

Do rąk mieszkańców i turystów trafiła publikacja i mapa Zamościa szlakiem architektury braci Zarembów pod nazwą „Miasto projektowane”. 

Tadeusz i Kazimierz Zarembowie byli braćmi oraz wpływowymi architektami i urbanistami, którzy odegrali kluczową rolę w przedwojennym kształtowaniu i ochronie architektury Zamościa oraz Lubelszczyzny.

MLac / MLJ / opr. WM

Fot. Magdalena Lipiec-Jaremek