• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 2°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
poniedziałek, 16 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Zdrowie Chełmian sprzed stuleci. Naukowcy odkryli ciekawe szczegóły

Zdrowie Chełmian sprzed stuleci. Naukowcy odkryli ciekawe szczegóły

15 czerwca 2026 / 18:40
A A
EAttachments9579639b1dfb6ba2c890eda9be531938bd1f37c xl
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

Naukowcy wykryli 8 gatunków pasożytów w pochówkach Chełmian sprzed 300 lat. U wielu osób wykryto wielopasożytnictwo, co mogło negatywnie wpływać na ich zdrowie, ale to nie jedyne wnioski, do których doszedł polsko-francuski zespół badaczy.

Badacze wzięli pod lupę pochówki z cmentarza odkrytego przypadkowo w 2012 roku podczas przebudowy sieci ciepłowniczej w Chełmie. Archeolodzy odsłonili tam niemal 300 grobów datowanych na okres od drugiej połowy XVII wieku do początku XIX wieku.

– W sumie przebadaliśmy próbki od 100 osób: ośmiorga dzieci, piętnastu nastolatków i siedemdziesięciu siedmiu dorosłych – mówi doktor Aleksandra Grzegorska z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. – Wyniki były bardzo ciekawe, ponieważ udało nam się odkryć osiem taksonów, osiem rodzajów pasożytów, co nie jest takie typowe. U wszystkich, absolutnie wszystkich badanych osób odkryliśmy jaja pasożytów. Czasami było ich więcej, czasami mniej. I bardzo często również zdarzało się tak, że u jednej osoby było kilka rodzajów tych pasożytów. Były to zarówno pasożyty u kobiet, u mężczyzn, u dzieci, tak naprawdę nie było tu rozróżnienia. Choć należy zaznaczyć, że akurat najmniej próbek udało nam się pobrać od małych dzieci.

CZYTAJ: Nowoczesne technologie we współczesnej archeologii [ZDJĘCIA]

Wysoka skala zachorowań wcale nie musiała jednak oznaczać tego, że Chełmianie zaniedbywali higienę. Miasto miało specyficzne położenie geograficzne na wzniesieniu, co utrudniało dostęp do czystej, bieżącej wody, a ówczesne latryny często zanieczyszczały miejskie studnie.

Jednak wspomniane badania to nie tylko historia chorób, ale również unikalny wgląd w menu naszych przodków. – Jeśli chodzi o dietę mieszkańców Chełma, mamy dowody, że spożywali roślinność wodną – opowiada dr Grzegorska. – Mieliśmy takie gatunki jak motylica wątrobowa. To jest taki pasożyt, który występuje na roślinach wodnych, na przykład rukiew wodna. Również możemy się nim zarazić, jeżeli wypijemy wodę z jakiegoś stawu, gdzie również dostały się na przykład odchody zwierzęce. Mieliśmy między innymi bruzdogłowca. To jest taki tasiemiec ryb. I jak sama nazwa sugeruje, jeżeli zjemy rybę, która jest niedopieczona, niedogotowana, być może solona, również możemy się zarazić takim pasożytem. Ten pasożyt występuje na przykład u szczupaka, miętusa, okonia, siei. Mamy pojedyncze przypadki, które dowodzą nam zjadania podrobów, które najprawdopodobniej były niedogotowane.

CZYTAJ: Zobacz twarze XIII-wiecznych mieszkańców Chełma. To efekt prac archeologicznych [ZDJĘCIA]

Co ciekawe, śladów po rybich pasożytach nie znaleziono u dzieci, co sugeruje, że ryb im po prostu nie serwowano. W sumie w przebadanych szczątkach znaleziono osiem różnego rodzaju pasożytów. A co sprawiało, że było ich tak wiele? – Najprawdopodobniej wynikało to z tego, że używano ludzkich i zwierzęcych odchodów jako nawozu – mówi doktor Aleksandra Grzegorska. – I to spowodowało, że tyle osób miało te pasożyty. Jakie inne wnioski? Mianowicie u kobiet znajdujemy więcej rodzajów pasożytów, co może się wiązać z tym, że kobiety pełniły troszeczkę inne role społeczne. Mogły na przykład przygotowywać posiłki. No i jak gotujemy, to bardzo często próbujemy, czy na przykład mięso jest gotowe. I w tym momencie mogło dojść do zarażenia pasożytem.

Choć wyniki badań i statystyka zachorowań na pasożyty w dawnym Chełmie mogą przerażać, to naukowcy przypominają, że nie była to kwestia lenistwa czy skrajnego brudu, ale między innymi trudnej codzienności ówczesnych mieszkańców Chełma.

Wspomniane badania sfinansowało Narodowe Centrum Nauki w ramach programu Preludium.

MaTo / opr. PrzeG

Fot. pexels.com

Pliki dźwiękowe

https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2026/06/EAttachments95796391ca71bc032cc99ea6e8626ee4f60e6a6_Prewiev.mp3

Zdrowie Chełmian sprzed stuleci. Naukowcy odkryli ciekawe szczegóły

Tagi: infouniwersytet warszawskinarodowe centrum naukipasożytyChełmbadania
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments111454431b3027ada67e2c287c5867d5df00a1c5 xl
Redakcje

Mistrzostwa Polski: medale młodych zapaśniczek z Lubelskiego

15 listopada 2026
EAttachments1114297629207d7049f08454c9a6715169a08bc9 xl 1
Wiadomości

Śmiertelny karambol na ekspresówce. Kierowca z zarzutami

15 listopada 2026
EAttachments11145357956eb47e3c36e5343a873aa429c10ef4 xl 1
Sport

Szóste zwycięstwo Lublinian. Bogdanka LUK wciąż niepokonana! [ZDJĘCIA]

15 listopada 2026
EAttachments9824134cdae7d931c4abc6168e20ecdbe1d25ad xl
Wiadomości

Długie kolejki tirów na granicy z Ukrainą. Strefy buforowe omijają większe miejscowości [AKTUALIZACJA]

15 listopada 2026
EAttachments1114499021fd681af34557ceae038231632d8843 xl
Wiadomości

Apteczki dla kierowców. Rozdaje je lubelska policja [ZDJĘCIA]

15 listopada 2026
EAttachments11145291701bfe920210e6d8e4004070ab702e2e xl 1
Wiadomości

Za darmo dla wszystkich. Muzeum Zamoyskich w Kozłówce świętuje urodziny [ZDJĘCIA]

15 listopada 2026
EAttachments11145058efb131dad780dc7ab437222242732789 xl
Wiadomości

25-latek pod wpływem alkoholu potrącił 19-latkę. Kobieta nie żyje

15 listopada 2026
EAttachments11144734363114167d79a28a192bf908a607f79b xl
Wiadomości

Raport w sprawie ubiegłorocznych incydentów na kolei. Komisja wskazuje na działania terrorystyczne

15 listopada 2026
Następna wiadomość
EAttachments9580129ad8501f857026888a4e910f56a84b079 xl

Brooque Williams odchodzi z Lotto AZS-u UMCS-u Lublin

Ciekawostki

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

Lublin wśród najlepszych miast do życia w Polsce

O tym się mówiło

Wypadki, kolizje i pijani kierowcy. Cztery dni policyjnej akcji na Lubelszczyźnie [ZDJĘCIA]

Spór o spopielarnię. Planowana budowa budzi kontrowersję

27.10.2026 My rodzice

PŁYTA TYGODNIA – „Rock Jamboree ’81”

Fantastyczny Festiwal Wyobraźni StarFest w Lublinie

Kilkadziesiąt godzin na odprawę. Potężne kolejki na granicy

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj