Mieszkańcy Lublina uczczą dziś (03.05) 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Obchody rozpoczęły się uroczystą sesją Rady Miasta o godzinie 9.00 w Trybunale Koronnym. Następnie uczestnicy przeszli do archikatedry lubelskiej, gdzie odprawiona jest msza święta w intencji Ojczyzny.
– Konstytucja 3-go Maja jest wyjątkowa nie tylko dlatego, że to druga ustawa zasadnicza uchwalona na świecie i pierwsza w Europie – przypomniał prezydent Lublina Krzysztof Żuk. – To po pierwsze druga Konstytucja, która po amerykańskiej, została spisana. Po drugie ta Konstytucja stała się symbolem wolności i jedności narodu dając siłę by przetrwać później ten okres zaborów i myśleć o niepodległej, wtedy kiedy pojawiła się możliwość. Znaczenie tej Konstytucji zarówno co do zapisów jej związanej z tworzeniem nowoczesnego państwa jest ważna jak i znaczenie w tej warstwie symbolicznej.
Po zakończeniu nabożeństwa o 11:30 zaplanowano uroczystości pod pomnikiem Konstytucji 3 Maja na placu Litewskim.
W programie obchodów znalazł się też tradycyjny Polonez dla Lublina. Mieszkańcy i przedstawiciele władz o 13.00 przejdą tanecznym krokiem sprzed Ratusza na Plac Litewski. Tam odbędzie się piknik i koncert „Polskie Tańce Narodowe i Regionalne”.
Ostatnim punktem obchodów będzie spacer „Lubelskim Szlakiem Konstytucji 3 Maja”. Początek przed Pomnikiem Konstytucji Trzeciego Maja o godzinie 15.00.
Fot. Krzysztof Radzki / archiwum RL
Ogród Botaniczny UMCS w Lublinie
Do tego od godz. 13:00 w Ogrodzie Botanicznym UMCS w Lublinie zorganizowano rekonstrukcje historyczne i koncerty związane z uchwaleniem Konstytucji 3 Maja.
Program rozpoczyna zwiedzanie Szańców Kościuszkowskich i Dworku Kościuszków. Następnie odbędzie się przemarsz grup rekonstrukcji historycznych przez szańce, salwa z broni czarnoprochowej, będzie można posłuchać krótkiej historia uchwalenia Konstytucji 3 Maja i zaśpiewać pieśni patriotyczne z Chórem „Beliniacy”.
Dodatkowo o godz. 14.30 w Dworku Kościuszków w Ogrodzie Botanicznym UMCS rozpocznie się koncert „Z ziemi polskiej – dźwięki wolności” w wykonaniu wybitnych artystek: Urszuli Świerczyńskiej i Dominiki Szlezynger. Koncert odbędzie się w Dworku Kościuszków, ale wybrzmi też w plenerze Ogrodu Botanicznego. W okolicy Dworku Kościuszków możliwe będą degustacje potraw regionalnych od Koła Gospodyń Wiejskich „Sieprawiczanki” z Sieprawic.
Biała Podlaska
W Białej Podlaskiej uroczystości związane ze świętem 3-go maja rozpoczną się o godz. 12:30. Po mszy w kościele pw. św. Antoniego, część oficjalna odbędzie się na ul. Warszawskiej, pod tablicą upamiętniającą uchwalenie konstytucji.
Chełm
W Chełmie uroczystości rozpoczęły się o 10:30 mszą w Bazylice. W południe na Placu Łuczkowskiego odbędzie się część uroczysta, a także musztra paradna, defilada, korowód oraz inscenizacja „Konstytucja 3 Maja i Kazania Piotra Skargi”.
Puławy
W Puławach – uroczystości patriotyczne z udziałem władz samorządowych rozpoczną się się przy pomniku Konstytucji 3 Maja we Włostowicach o 10:00. W południe na stadionie MOSiR zaplanowano główną część Ogólnopolskiego Biegu o „Błękitną Wstęgę Wisły”. Natomiast wieczorem – o 19:00 w kościele pw. Miłosierdzia Bożego w Puławach odbędzie się koncert z udziałem między innymi Zespołu Pieśni i Tańca „Powiśle”.
Tomaszów Lubelski
Uroczyste obchody Święta Konstytucji 3 maja odbędą się także między innymi w Tomaszowie Lubelskim. Świętowanie rozpocznie się o 11:30 w kościele pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, od programu słowno-muzycznego w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej nr 1 im. Orląt Lwowskich. Po występie artystycznym rozpoczną się przemówienie okolicznościowe. Następnie zostanie odprawiona msza święta w intencji ojczyzny i przemarsz pod pomnik na rynku miejskim. Na koniec, o godzinie 17.00 zapłonie ognisko miejskie w kompleksie leśnym Siwa Dolina.
Zamość
W Zamościu o 9:00 w Ratuszu odbyła się uroczysta sesja Rady Miasta. W trakcie uroczystości Marcin Zamoyski, były wieloletni prezydent Zamościa obierze tytuł Honorowego Obywatela tego miasta.
CZYTAJ: Marcin Zamoyski Honorowym Obywatelem Zamościa
Pod koniec marca wniosek o przyznaniu tytułu złożył obecny prezydent Zamościa Rafał Zwolak, a radni uchwałę w tej sprawie przyjęli jednogłośnie.
O godz. 11:30 w Zamojskiej Katedrze zostanie odprawiona msza w intencji Ojczyzny, a następnie na Rynku Wielkim odbędą się uroczystości patriotyczne, defilada i pokazy sprzętu wojskowego
Pierwsza w Europie
Narodowe Święto Trzeciego Maja jest obchodzone w rocznicę uchwalenia w 1791 roku przez Sejm Czteroletni Konstytucji 3 maja. Pierwsza polska ustawa zasadnicza była drugą na świecie, po konstytucji Stanów Zjednoczonych, i pierwszą w Europie spisaną konstytucją. Przeszła do historii jako Konstytucja 3 maja. Głównym celem, jaki przyświecał jej twórcom, było ratowanie Rzeczypospolitej po I rozbiorze, przeprowadzonym przez Rosję, Prusy i Austrię w 1772 roku.
Uchwalenie 235 lat temu Konstytucji 3 Maja – była dla ówczesnego społeczeństwa wielką zmianą – mówił na antenie Radia Lublin dyrektor Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej, dr Marcin Gapski.
– Z punktu widzenia Rzeczypospolitej była to prawdziwa rewolucja i próba daleko posuniętego zmodernizowania kraju. Konstytucja zmienia postanowienia Unii Lubelskiej, której postanowienia obowiązywały od 1569 roku do 1791 roku. Odejście od tej relacji federalistycznej w kierunku utworzenia nowoczesnej monarchii z królem, który wraz z parlamentem sprawował władze nad państwem, odejściem zasady liberum veto na rzecz większości.
Jedenaście artykułów Ustawy Rządowej uchwalonej 235 lat temu wprowadzało między innymi trójpodział władzy, monarchię dziedziczną oraz opiekę prawną nad chłopami i mieszczaństwem, a także znosiło liberum veto. I choć ustawa zasadnicza przyjęta przez Sejm Czteroletni obowiązywała jedynie 14 miesięcy, była symbolem dążenia do odrodzenia narodowego przez cały okres zaborów.
Uchwalona 235 lat temu konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię konstytucyjną. Ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi. Regulowała zasady funkcjonowania władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wprowadzała trójpodział władzy na: ustawodawczą (dwuizbowy parlament), wykonawczą (król) i sądowniczą. Ustanowiła tron dziedziczny, likwidując wolną elekcję. Zniosła zasadę liberum veto, ustanawiając głosowanie większościowe. Dokument utrzymał poddaństwo chłopów wobec szlachty, jednak zostali oni wzięci pod ochronę państwa. Przyjęcie włościan „pod opiekę prawa i rządu krajowego” gwarantowały umowy zawarte przez nich z właścicielami ziemi.
Próby przeprowadzenia reform zawartych w Konstytucji zostały zniweczone już w połowie 1792 roku przez konfederację targowicką, zawiązaną przez niechętnych zmianom magnatów w porozumieniu z carycą Rosji Katarzyną II, oraz przez wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej. Po utracie niepodległości w 1795 roku, przez 123 lata zaborów, konstytucja była dokumentem przypominającym o tradycjach niepodległościowych naszego państwa. Później odwoływali się do niej także twórcy konstytucji polskich w XX wieku.
RyK / Informacyjna Agencja Radiowa / TSpi / MaK / opr. ToMa / AKos
Fot. Piotr Michalski / archiwum RL
Pliki dźwiękowe
dr Marcin Gapski
Krzysztof Żuk
