Mieszkańcy Lublina uczczą dziś (03.05) 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Obchody rozpoczną się uroczystą sesją Rady Miasta o godzinie 9.00 w Trybunale Koronnym. Następnie uczestnicy przejdą do archikatedry lubelskiej, gdzie zostanie odprawiona w msza święta w intencji Ojczyzny. Po zakończeniu nabożeństwa o 11:30 zaplanowano uroczystości pod pomnikiem Konstytucji 3 Maja na placu Litewskim.
W programie obchodów znalazł się też tradycyjny Polonez dla Lublina. Mieszkańcy i przedstawiciele władz o 13.00 przejdą tanecznym krokiem sprzed Ratusza na Plac Litewski. Tam odbędzie się piknik i koncert „Polskie Tańce Narodowe i Regionalne”.
Ostatnim punktem obchodów będzie spacer „Lubelskim Szlakiem Konstytucji 3 Maja”. Początek przed Pomnikiem Konstytucji Trzeciego Maja o godzinie 15.00.
Dodatkowo o godz. 14.30 w Dworku Kościuszków w Ogrodzie Botanicznym UMCS rozpocznie się koncert „Z ziemi polskiej – dźwięki wolności”.
Tomaszów Lubelski
Uroczyste obchody Święta Konstytucji 3 maja odbędą się także między innymi w Tomaszowie Lubelskim. Świętowanie rozpocznie się o 11:30 w kościele pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, od programu słowno-muzycznego w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej nr 1 im. Orląt Lwowskich. Po występie artystycznym rozpoczną się przemówienie okolicznościowe. Następnie zostanie odprawiona msza święta w intencji ojczyzny i przemarsz pod pomnik na rynku miejskim. Na koniec, o godzinie 17.00 zapłonie ognisko miejskie w kompleksie leśnym Siwa Dolina.
Pierwsza w Europie
Narodowe Święto Trzeciego Maja jest obchodzone w rocznicę uchwalenia w 1791 roku przez Sejm Czteroletni Konstytucji 3 maja. Pierwsza polska ustawa zasadnicza była drugą na świecie, po konstytucji Stanów Zjednoczonych, i pierwszą w Europie spisaną konstytucją. Przeszła do historii jako Konstytucja 3 maja. Głównym celem, jaki przyświecał jej twórcom, było ratowanie Rzeczypospolitej po I rozbiorze, przeprowadzonym przez Rosję, Prusy i Austrię w 1772 roku.
Jedenaście artykułów Ustawy Rządowej uchwalonej 235 lat temu wprowadzało między innymi trójpodział władzy, monarchię dziedziczną oraz opiekę prawną nad chłopami i mieszczaństwem, a także znosiło liberum veto. I choć ustawa zasadnicza przyjęta przez Sejm Czteroletni obowiązywała jedynie 14 miesięcy, była symbolem dążenia do odrodzenia narodowego przez cały okres zaborów.
Uchwalona 235 lat temu konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię konstytucyjną. Ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi. Regulowała zasady funkcjonowania władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wprowadzała trójpodział władzy na: ustawodawczą (dwuizbowy parlament), wykonawczą (król) i sądowniczą. Ustanowiła tron dziedziczny, likwidując wolną elekcję. Zniosła zasadę liberum veto, ustanawiając głosowanie większościowe. Dokument utrzymał poddaństwo chłopów wobec szlachty, jednak zostali oni wzięci pod ochronę państwa. Przyjęcie włościan „pod opiekę prawa i rządu krajowego” gwarantowały umowy zawarte przez nich z właścicielami ziemi.
Próby przeprowadzenia reform zawartych w Konstytucji zostały zniweczone już w połowie 1792 roku przez konfederację targowicką, zawiązaną przez niechętnych zmianom magnatów w porozumieniu z carycą Rosji Katarzyną II, oraz przez wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej. Po utracie niepodległości w 1795 roku, przez 123 lata zaborów, konstytucja była dokumentem przypominającym o tradycjach niepodległościowych naszego państwa. Później odwoływali się do niej także twórcy konstytucji polskich w XX wieku.
RyK / Informacyjna Agencja Radiowa / opr. ToMa
Fot. Piotr Michalski / archiwum RL
