Czaszkę znaleziono kilka dni temu na Górze Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym. Teren zabezpieczono, a dziś na miejscu wizytowali go przedstawiciele Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i… odkryli kolejną kość.
– To jest drobny ułamek ludzkiej kości długiej, na tyle, na ile nasza wiedza tutaj archeologiczna nam pozwala, możemy to stwierdzić – mówi Agnieszka Stachyra, naczelnik Wydziału Inspekcji Zabytków Archeologicznych w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Lublinie. – Prawdopodobnie ona po prostu spłynęła z jakiegoś miejsca, jest tutaj na wierzchu. Nie wygląda na to, żeby akurat dokładnie w tym miejscu było ich więcej, więc być może podczas opadów deszczu została przeniesiona w to miejsce i nam się ujawniła.
– Dowiedziałem się w czwartek telefonicznie od pani wiceprezes zarządu Miejskiego Zakładu Komunalnego w Kazimierzu Dolnym o odkryciu znaleziska przez miejscową przewodniczkę – mówi Jarosław Borychowski, zastępca burmistrza Kazimierza Dolnego. – Zostały powiadomione służby, 112, przyjechała policja, zabezpieczyła znalezisko i przekazała do ekspertyzy.
– Faktycznie jestem nocnym przewodnikiem, ale też pracujemy dla turystów, którzy odwiedzają Kazimierz w dzień i akurat trafiło się tak, że przyjechał klient, a w programie wycieczki była Góra Trzech Krzyży – opowiada Elżbieta Skoczylas, przewodnik, Nocne Zwiedzanie Kazimierza. – Trochę opowiedziałam, bo to były dzieciaki, o historii Kazimierza. Powiem szczerze, że nie były specjalnie nią zainteresowane. Ale tak rozglądałam się w prawo, w lewo, pod nogi i widzę coś wystaje, a właściwie coś rysuje się w tej nawierzchni Góry Trzech Krzyży i mówię do nich: słuchajcie to jest czaszka. Oni wszyscy zaczęli się po prostu śmiać, w ogóle to było totalne niedowierzanie, ale mamy takie doświadczenie, że jednak coś tam się już wymywało wcześniej.
– Pięć lat temu, w 2021 roku było zgłoszenie odkrycia tutaj również szczątków ludzkich i podjęliśmy interwencję – mówi Dariusz Włodarczyk, inspektor Wydziału Ochrony Zabytków w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Lublinie. – Wtedy doczyściliśmy ten teren wokół odkrytych kości i okazało się, że to był pochówek dziecka.
A tutaj, jeżeli chodzi o najnowsze znalezisko?
– Tutaj ciężko nam powiedzieć, bo nie widzieliśmy jeszcze tej czaszki, która została wydobyta. Poza tym trzeba podjąć tutaj działania, archeolog musi doczyścić ten teren, trochę przegłębić i sprawdzić, czy jest szkielet w całości, czy może już spłynął albo po prostu się rozłożył – mówi Dariusz Włodarczyk.
Tu są też przebarwienia, które też zalecacie, żeby zbadać. – Tak, te przebarwienia wskazują, że mogą być tu potencjalne jakieś obiekty archeologiczne, jakieś wkopy, nawet niekoniecznie związane z cmentarzem, tylko nawet starsze – wskazuje Dariusz Włodarczyk.
– Znalezisko było praktycznie na powierzchni około pół metra kwadratowego, tak więc zgodnie z instrukcjami konserwatora zabytków zabezpieczyliśmy teren mniej więcej dwa na dwa, żeby tutaj turyści nie deptali, nie skrobali. A widzę, że młodzież niestety, jak to młodzież, interesuje się, coś tam podwijają, coś tu depczą, jak widać, są ślady – mówi Jarosław Borychowski.
– Jest to kolejne znalezisko na Górze Trzech Krzyży, które wskazuje nam, że te trzy krzyże tutaj są ustawione nieprzypadkowo – zaznacza Agnieszka Stachyra. – Być może postawiono je w miejscu, gdzie wcześniej były pochowane szczątki ludzkie, gdzie generalnie był jakiś rodzaj cmentarza. W tej chwili w wyniku erozji gruntu, po jakichś tam opadach deszczu, te szczątki zaczynają się ujawniać.
– Chyba jedynym tak naprawdę rozsądnym rozwiązaniem tej sytuacji jest przeprowadzenie badań archeologicznych tego terenu, żeby wskazać, czy też rozpoznać miejsca, gdzie te pochówki się znajdują, jak ich jest dużo – dodaje Agnieszka Stachyra. – Jeżeli jest ich niewiele, to może je wydobyć. Jeżeli jest więcej, to po prostu zastanowić się nad jakimś na przykład oznaczeniem tego terenu, czy wyłączeniem tego terenu. Tutaj jest wiele rozwiązań, natomiast na pewno w pierwszej kolejności to, co się ujawnia, trzeba zabezpieczyć, przebadać i też zrobić takie badania, które by nam powiedziały, czy tych grobów tutaj jest więcej.
Jutro ma zapaść decyzja dotycząca terminu prac archeologicznych na Górze Trzech Krzyży, ale być może będzie to przyszły tydzień.
O wynikach z pewnością poinformujemy na naszej antenie.
ŁuG / opr. WM
Fot. Łukasz Grabczak
Pliki dźwiękowe
Najpierw czaszka, potem kość. Zaskakujące odkrycia na Górze Trzech Krzyży
