• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 1°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
niedziela, 22 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Czekały ich niewolnicza praca, choroby i głód. 86 lat temu rozpoczęła się masowa deportacja Polaków

Czekały ich niewolnicza praca, choroby i głód. 86 lat temu rozpoczęła się masowa deportacja Polaków

12 kwietnia 2026 / 09:14
A A
2023-02-10T12:45:47:23 ,  Fot. Piotr Michalski  2023.02.10. LUBLIN . 83. ROCZNICA MASOWYCH DEPORTACJI POLAKOW NA SYBIR. POMNIK MATKI SYBIRACZKI .
FOT. PIOTR MICHALSKI

2023-02-10T12:45:47:23 , Fot. Piotr Michalski 2023.02.10. LUBLIN . 83. ROCZNICA MASOWYCH DEPORTACJI POLAKOW NA SYBIR. POMNIK MATKI SYBIRACZKI . FOT. PIOTR MICHALSKI

Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

86 lat temu, w nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 roku, rozpoczęła się druga – z czterech – masowa deportacja ludności polskiej w głąb Związku Sowieckiego. Objęła rodziny jeńców wojennych z trzech obozów specjalnych – Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa, a także bliskich więźniów politycznych osadzonych w więzieniach zachodniej Ukrainy i Białorusi. Deportowano też rodziny wojskowych zbiegłych za granicę.

Według danych NKWD, w trakcie drugiej deportacji Polaków zesłano około 61 tysięcy osób, głównie do Kazachstanu. Większość wywiezionych, bo aż 80 procent, stanowiły kobiety i dzieci. Po dotarciu na miejsce zsyłki ludzi czekała niewolnicza praca, choroby i głód. Tylko nielicznym udało się przeżyć i wrócić po wojnie do kraju.

W tym samym czasie – od kwietnia do maja 1940 roku – funkcjonariusze NKWD zamordowali blisko 22 tysiące Polaków wziętych do niewoli po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku. W zbrodni katyńskiej, od strzału w tył głowy zginęło ponad 14 tysięcy 700 jeńców z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku oraz 7 tysięcy 300 więzionych cywilów.

Ich bliscy byli transportowani na wschód w wagonach towarowych. Mieli prawo zabrania ze sobą odzieży, naczyń i żywności, do 500 kilogramów na rodzinę. W praktyce jednak, enkawudziści dawali kilkanaście minut na spakowanie się. W drodze na wschód brakowało żywności i wody, szerzyły się choroby, szczególnie wśród dzieci. Zmarłych wyrzucano z wagonów i pozostawiano bez pochówku. Na miejscu zesłańców rozmieszczano w barakach, kołchozach i sowchozach. Kobiety z małymi dziećmi zawożono do odległych osad składających się z kilku ziemianek lub zostawiano je samym sobie pośrodku stepu.

Łącznie w latach 1940-1941 Sowieci przeprowadzili cztery wielkie wywózki ze wschodniej Polski, oficjalnie nazwane „dobrowolnymi przesiedleniami”. Ich celem była depolonizacja Kresów Wschodnich i sowietyzacja ludności mieszkającej na terenach zagarniętych Polsce.

Nie znamy liczby deportowanych Polaków. Historycy przyjmują, że było to co najmniej 350 tysięcy obywateli. Władze RP na emigracji szacowały, że około miliona, dane sowieckie podają 320 tysięcy. Dokumenty NKWD nie uwzględniają jednak osób skazanych w trybie doraźnym oraz niezarejestrowanych.

Niektórzy z wywiezionych na wschód wydostali się z łagrów, dzięki formowanej na terenie ZSRR armii generała Władysława Andersa, po zawarciu 30 lipca 1941 roku układu Sikorski-Majski. Katorga wielu Polaków nie zakończyła się po II wojnie światowej, Sowieci bowiem odmawiali prawa wyjazdu do Polski mieszkańcom regionów, które po 1945 roku włączyli do Związku Radzieckiego. W paszportach wpisywano im narodowość białoruską, ukraińską bądź litewską, zmuszając do pozostania w ZSRR. Niewielka część deportowanych wróciła podczas akcji repatriacyjnych w latach 50. XX wieku.

Uczestnicząc wspólnie z III Rzeszą w rozbiorze Polski, we wrześniu 1939 roku, Związek Radziecki zajął obszar o powierzchni ponad 190 tysięcy kilometrów kwadratowych, zamieszkany przez 13 milionów osób. Przez blisko dwa lata władzy sowieckiej na ziemiach zabranych Rzeczpospolitej, polskich obywateli dotknęły brutalne represje, między innymi więzienia, obozy, przymusowa praca i rozstrzelania, a także deportacje. Te ostatnie oraz system sowieckich łagrów stanowiły najważniejsze elementy terroru społeczeństwa.

Cztery masowe deportacje Polaków były zaplanowane i systematycznie przeprowadzone tak, aby usunąć z dawnych terenów wschodnich II Rzeczpospolitej wszystkich ludzi uznanych za niebezpiecznych dla Sowietów. Celem wywózek była eksterminacja elit oraz świadomej narodowo polskiej ludności, która mogłaby stawić opór władzy. Deportacje służyły rozbiciu struktury społecznej, dostarczając jednocześnie totalitarnemu imperium siły roboczej. Według szacunków co trzeci deportowany nie przeżył zesłania.

Wśród wywiezionych w głąb ZSRR największą grupę stanowili Polacy – ponad 60 procent wszystkich wywożonych na Wschód. Drugą grupą pod względem liczebności byli Żydzi. Deportowano też wielu Ukraińców i Białorusinów, a także po kilka tysięcy Niemców, Litwinów i Rosjan.

Wywózki były prowadzone na podstawie uchwały o wysiedleniu tzw. osadników, głównie z terenów wiejskich, z 5 grudnia 1939 roku, podjętej przez Radę Komisarzy Ludowych ZSRR wraz z Biurem Politycznym Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików).

RL / Informacyjna Agencja Radiowa / opr. ToMa

Fot. Piotr Michalski / archiwum RL 

REKLAMA

Czytaj także

EAttachments11160279c023dacfe15eb42f46848bb4de06785d xl
Wiadomości

Piotr Tarnowski wójtem gminy Niedźwiada. Znamy wyniki wyborów

22 listopada 2026
z opolskiej estrady new 1024x1024 1
Podcasty

Marian Zacharewicz | Z opolskiej estrady

22 listopada 2026
lubelski atlas historyczny 1024x1024 1
Podcasty

Tadeusz Kościuszko w Lublinie | Lubelski atlas historyczny

22 listopada 2026
barszcz 1024x1024 2
Podcasty

Анастасія Левкова | Борщ український по-люблінськи

22 listopada 2026
barszcz 1024x1024 2
Podcasty

Anastasia Levkova | Borszcz Ukraiński po Lubelsku

22 listopada 2026
EAttachments941300047547345a2f6fc114ac661b1fdccaf41
Wiadomości

Nowe przepisy na przejazdach kolejowych. Za złamanie zasad można stracić prawo jazdy

22 listopada 2026
EAttachments111602050a8ce2218afcdbfdc1e9ec51e1c06c72 xl
Redakcje

Górnik Łęczna roztrwonił prowadzenie i przegrał z Olimpią Grudziądz

22 listopada 2026
EAttachments1116020729669c6526ef7768304382fe8edf9f69 xl
Redakcje

Pierwsza wyjazdowa wygrana w sezonie! AZS UMCS pokonał Widzew

22 listopada 2026
Następna wiadomość
EAttachments9445860098c40cf90de1e3331d90e4081a1233f xl

Lekarz rodzinny: ponad 3 mln osób wypełniło ankietę zgłoszeniową w programie „Moje Zdrowie”

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

Wiceminister rolnictwa: Cały czas pracujemy nad budowaniem systemu bezpieczeństwa żywnościowego

Avia Świdnik zagra z liderem

Jerzy Buzek doktorem honoris causa UMCS. Uroczystość w Lublinie

„Nowe terytoria muzyki” w Centrum Kultury w Lublinie. Eksperymentalne brzmienia w Centrum Kultury w Lublinie

Bakterie coli w wodzie. Cztery miejscowości zasilane z innego wodociągu

21.11.2026 Radiowe studio sportowe

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj