Ocieplenie klimatu powoduje, że ekstremalne zjawiska pogodowe będą się nasilały – oceniają klimatolodzy. Zima skraca się do stycznia i lutego, a mroźne arktyczne powietrze powoduje wiele szkód.
Tracimy odporność na mroźniejsze zimy
– Na pewno tracimy odporność na takie zimy, jakie mieliśmy wcześniej – mówi w rozmowie z reporterem Radia Lublin kierownik Zakładu Biogospodarki i Agrometeorologii Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach, dr hab. Jerzy Kozyra. – Aura przyzwyczaja nas do tego, że w grudniu jest cieplej, a zima zaczyna się w styczniu. I ta zima zaczęła się w styczniu, tak jak w ostatnich latach. Kilka lat temu mieliśmy taki spadek temperatury poniżej minut 20 stopni Celsjusza, natomiast te incydenty są z reguły krótkie. Również w tym roku też nie wiadomo, czy to będzie dłuższy incydent. Ale on na pewno będzie.
Czego możemy spodziewać się w najbliższych dniach?
– Prognozowana jest temperatura poniżej 15 stopni Celsjusza w nocy. I ta niska temperatura będzie utrzymywać się też w ciągu dnia. Do tego już mieliśmy kilka incydentów z bardzo intensywnymi opadami śniegu, które też mogą powodować pewne problemy – stwierdza dr hab. Jerzy Kozyra.
To sprawa zmian klimatu
Chociażby sytuacja na S7 sprzed kilku dni. Czytałem różne komentarze w tej sprawie, a co pana zdaniem tam zawiodło. A może nic nie zawiodło?
– Zauważmy, że te duże opady śniegu wydarzyły się praktycznie w tym samym miejscu, gdzie mieliśmy w lecie powódź – na Żuławach. Czytałem też komentarz mojego kolegi z Poznania, klimatologa, który mówił, że jest to też sprawa zmiany klimatu, ponieważ fronty atmosferyczne przynoszą nam dużo większe masy wilgoci, nie tylko w lecie, ale też w zimie. I to był klasyczny przykład tego, kiedy dociera do nas masa powietrza wilgotna z opadami, z wyładowaniami atmosferycznymi, o sile i o ilości dotychczas nieobserwowanej. I to jest paradoksalnie efekt ocieplenia klimatycznego atmosfery, bo w klimacie chłodniejszym tego typu masy powietrza do nas nie docierały. Czy coś zawiodło? Przede wszystkim zarządzanie kryzysowe powinno brać pod uwagę zmianę klimatu. Chmury są bardziej wodne, niosą więcej wilgoci i powodują wyższe opady atmosferyczne. Na pewno trzeba zmienić schematy zarządzania kryzysowego. W takich wypadkach, kiedy mamy takie prognozy pogody, należałoby taki odcinek czasowo zamknąć, żeby na 50-kilometrowy fragment drogi ekspresowej, z której nie można się szybko ewakuować, nie wpuszczać samochodów. Trzeba brać pod uwagę, że gwałtowność procesów atmosferycznych jest obecnie większa, niż to było wcześniej – informuje dr hab. Jerzy Kozyra.
Bardziej gwałtowny sposób
Na te zjawiska ekstremalne powinniśmy być gotowi, bo one częściej się będą zdarzały?
– W zarządzaniu kryzysowym musimy brać pod uwagę, że wraz z globalnym ociepleniem, ze zmianą klimatu, wszystkie zjawiska atmosferyczne będą przebiegać w bardziej gwałtowny sposób. Tego typu zarządzanie należy przewidzieć, uwzględniając tą cechę pogody, która będzie dominować w najbliższych latach – stwierdza dr hab. Jerzy Kozyra.
Mówimy o nadchodzących mrozach, ale z drugiej strony tak ciepłego grudnia nie mieliśmy od 74 lat bodajże.
– Śledziliśmy bardzo uważnie naszą średnią temperaturę w grudniu, która miała być najwyższa od początku notowań klimatycznych w Puławach. Natomiast zimna końcówka zepsuła nam ten rekord,. Może dobrze, ponieważ temperatura miała być wyższa nawet o 4 stopnie od normy, którą mamy w grudniu w Puławach. Jest bardzo zastanawiające, że rekordy termiczne są pobijane z roku na rok. Średnia temperatura w Puławach rośnie w bardzo szybkim tempie. I zima skraca się tylko do stycznia i lutego. Natomiast w dalszym ciągu musimy być przygotowani na spadki temperatury, bo wtargnięcie zimnego arktycznego powietrza nad Polskę jest bardzo prawdopodobne. Tracimy odporność na tak niską temperaturę. To może wyrządzać straty w roślinach i w infrastrukturze – zauważa dr hab. Jerzy Kozyra.
Śnieżna zima to mniejsza susza wiosną
– Pokrywa śnieżna to taka naturalna pierzyna dla roślin, która chroni je przed niską temperaturą. Z pokrywy śnieżnej mamy też bardzo dużo wody, która powoli będzie wsiąkać w glebę i korzystnie wpływać na zasoby wodne. W ten sposób może nas uodpornić przed brakiem opadów na wiosnę czy w lecie – mówi dr hab. Jerzy Kozyra.
Dokąd te zmiany klimatyczne zmierzają?
– Zmiany klimatyczne zmierzają w kierunku cieplejszej atmosfery, bardziej gwałtownych zjawisk pogodowych. W naszym regionie to na początku przede wszystkim cieplejsze lata, dłuższe fale upałów, ale też i suche, krótsze zimy. Natomiast ekstrema będą coraz bardziej odczuwalne. Przestajemy być odporni na niską temperaturę, a nie jesteśmy jeszcze przygotowani na tak wysoką temperaturę, jak mamy na południu Europy – zauważa dr hab. Jerzy Kozyra.
Czyli jak się przygotować? Jak spowolnić procesy globalnego ocieplenia, bo rozumiem, że zatrzymać ich już się nie da.
– Proces globalnego ocieplenia jest związany z emisją do atmosfery gazów cieplarnianych. Cała polityka klimatyczna i środowiskowa dąży do tego, żeby w jak najmniejszym stopniu zmieniać skład atmosfery, jeśli chodzi o gazy cieplarniane. Teraz nie jest to bardzo główny kierunek polityki, bo mamy inne zagrożenia związane z bezpieczeństwem. Natomiast cały czas wdrażane są mechanizmy odchodzenia od używania paliw kopalnych i zastępowania ich energią odnawialną – z wiatru, ze słońca, z geotermii – by w perspektywie 20-30 lat odejść od paliw kopalnych, nie zwiększać efektu globalnego ocieplenia. Aby ekstremalna pogoda nie była przeszkodą dla rozwoju i dla gospodarki – stwierdza dr hab. Jerzy Kozyra.
Dodajmy, że Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenie pierwszego stopnia przed intensywnymi opadami śniegu dla południowej i centralnej części regionu. Synoptycy prognozują opady powodujące przyrost pokrywy śnieżnej od 10 do miejscami 20 centymetrów. Alert zacznie obowiązywać o północy ze środy (07.01) na czwartek i potrwa do godziny 17:00 w czwartek (08.01).
ŁuG / opr. AKos
Fot. Iwona Burdzanowska
Pliki dźwiękowe
Z dr hab. Jerzym Kozyrą rozmawiał Łukasz Grabczak
