• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 10°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
czwartek, 19 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Zaginione księgi z lubelskiej jesziwy odnalezione. Będą dostępne w sieci?

Zaginione księgi z lubelskiej jesziwy odnalezione. Będą dostępne w sieci?

10 grudnia 2024 / 19:38
A A
469126936 1004539605036749 9166864914253771403 n 2024 12 10 193932
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

Około 400 książek z zaginionego księgozbioru Jeszywas Chachmej Lublin odnaleziono w magazynach biblioteki Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Jedna z największych religijnych bibliotek żydowskich w Polsce

– Lubelska jesziwa przez bardzo wiele lat stanowiła zagadkę w dziejach dziedzictwa żydowskiego Lublina – mówi Piotr Nazaruk z Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”. – Kiedy zaczęła się budowa jesziwy w latach 20., to jednocześnie zaczęto zbierać książki. W różnych miejscach w Polsce i nie tylko organizowano specjalne komitety, które te książki zbierały, kupowały albo zbierały pieniądze na zakup. One spływały do Lublina na potrzeby funkcjonowania uczelni talmudycznej. Plan rabina Majera Szapiry był taki, żeby stworzyć taką centralną bibliotekę Tory, gdzie znalazłoby się około 100 tysięcy woluminów. To oczywiście się nie udało, bo jesziwa funkcjonowała tylko 9 lat – do wybuchu II wojny. Natomiast na pewno stworzono jedną z największych religijnych bibliotek żydowskich w Polsce. Po wojnie bardzo długo funkcjonowała legenda o tym, że Niemcy mieli to wszystko zebrać już w 1940 roku i spalić na dziedzińcu jesziwy. Natomiast niektórzy badacze podawali to w wątpliwość. Z drugiej strony są różnego rodzaju dokumenty, już powojenne, mówiące o czymś zupełnie innym – o przetrwaniu tej biblioteki, o odkryciu jej w Lublinie tuż po wyzwoleniu. Do niedawna wiedzieliśmy tylko o 5 takich książkach.

CZYTAJ: Na tropie zaginionej biblioteki. Przełomowe odkrycia lubelskich badaczy

Unikalne druki

– Ta – można powiedzieć – nowa kolekcja to jedna czwarta tego, co do tej pory udało nam się zebrać – wskazuje Monika Tarajko z Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”. – W książkach znajdują się nie tylko pieczątki jesziwy, ale także pieczątki wcześniejszych właścicieli, pieczątki gminy żydowskiej, pieczątki innych instytucji z całego kraju, które wcześniej bądź później miały te egzemplarze. To też dla nas jeden z elementów śledzenia losów tych książek, co też jest celem naszego projektu. Poza tym mieliśmy możliwość dotykania czy zobaczenia bardzo unikalnych druków, które powstały chociażby w XVI wieku i które były wykorzystywane w tutejszej synagodze Maharszala. To druki, które ewidentnie – po śladach używania tych książek – były używane też czy w jesziwie, czy w innych synagogach. Myślę, że to ma bardzo duże znaczenie też w kontekście dziedzictwa. Tego dziedzictwa żydowskiego nie mamy dużo. 

– Najstarsza, zresztą bardzo interesująca, księga, którą akurat teraz przeglądaliśmy, to była tzw. Biblia Huttera z 1587 roku – mówi Piotr Nazaruk. – To bardzo nietypowy druk, gdzie zastosowano unikalną i nowatorską czcionkę hebrajską. Odznaczano w strukturze słów hebrajskich rdzenie wyrazowe wypełnioną czcionką, a prefiksy i sufiksy takim obrysem. To był pomysł na ułatwienie nauki języka hebrajskiego osobom, które nie są Żydami. Miało to pomagać w czytaniu przez chrześcijan Biblii w oryginale.

CZYTAJ: To była największa uczelnia na świecie. Zagadki księgozbioru lubelskiej Jesziwy [ZDJĘCIA]

– Ciekawa była też działalność takiego bractwa naprawy książek – dodaje Monika Tarajko. – Kiedy książka była zniszczona, np. były wyrwane dwie strony, to zdarzają się takie egzemplarze, że były dokładane, doszywane strony, gdzie ktoś ręcznie, starając się odwzorować druk taki z czcionek budowany, po prostu wszystko wypisywał elegancko w kolumnach, że na pierwszy rzut oka, jak się szybko przegląda książkę, to nie widać, że jest to ręczna praca. Takich elementów naprawy książek mieliśmy bardzo dużo. To też pokazuje szacunek dla książki. I też to, że wcale nie było ich tak dużo przed wojną. Posiadanie dużych księgozbiorów było kosztowne i nie wszyscy mogli sobie na to pozwolić. 

– Fascynują mnie różnego rodzaju marginalia, które się pojawiają, typu rysunki wykonywane przez jakichś znudzonych czytelników, studentów, którzy siedzą godzinami nad książką i rysują jakieś karykatury nauczycieli, żołnierzy – mówi Piotr Nazaruk. – Takie bardzo typowe też dla dzisiejszych uczniów. To jest też w jakimś sensie taki most nad czasem. Pod każdą szerokością geograficzną uczniowie przeżywają te same trudności.

Księgozbiór będzie dostępny w sieci?

– Jeżeli chodzi o sygnatury, udało nam się znajdować egzemplarze, które mają sygnatury z numerami powyżej 12 000. Na 100 procent taka liczba książek w jesziwie funkcjonowała – zaznacza Monika Tarajko. – Myślę, że było ich jeszcze więcej, ponieważ udało nam się przejrzeć podczas tej wizyty tylko część regałów. Czasami było tak, że książka po książce, każda z nich należała do księgozbioru lubelskiego. Natomiast zostało nam jeszcze kilka regałów, które podejrzewamy o dużą liczbę egzemplarzy i kilka takich, na których myślę, że coś znajdziemy, natomiast nie będzie to już główny trzon zbioru. 

– Dzisiaj nie ma tak naprawdę sposobu na przewiezienie wszystkich tych książek do Lublina – dodaje Piotr Nazaruk. – One tu były, byłoby wspaniale je tutaj wszystkie znowu mieć, ale to się nigdy nie stanie. One są własnością czy to ŻIH-u, czy Biblioteki Narodowej Izraela. Trudno jest z tym dyskutować, ale stąd jest właśnie ten pomysł, żeby spróbować zjednoczyć ten księgozbiór cyfrowo, żeby przywrócić go Lublinowi i jednocześnie światu w takiej formie, jaka przystaje do XXI wieku.

Pracownicy Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” wykonali około 4 000 zdjęć. Po opracowaniu będą sukcesywnie pojawiać się na stronie Cyfrowej Biblioteki Jesziwy.

LilKa / opr. WM

Na zdj. Piotr Nazaruk w magazynie Żydowskiego Instytutu Historycznego z niewielką częścią odnalezionych książek z lubelskiej jesziwy. Fot. Brama Grodzka (Grodzka Gate)

Pliki dźwiękowe

https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/zaginione_ksiegi_z_lubelskiej_jesziwy_odnalezione._beda_dostepne_w_sieci-2024-12-10-193929.mp3

Zaginione księgi z lubelskiej jesziwy odnalezione. Będą dostępne w sieci?

Tagi: Lublinżydzijesziwaksięgozbiór
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments11152839f3470718c7929c71600d8622e79531f8 xl
Wiadomości

Turyści zostawią w Lublinie dodatkowe miliony? Jest pomysł na nową opłatę

19 listopada 2026
EAttachments9085148b107202c4de04467bd57762157aab6e9
Wiadomości

Dzieciństwo bez przemocy. Lublin rozbłyśnie na czerwono

19 listopada 2026
EAttachments111528101f206d594ec6a1e02133182fc01b8ea0 xl 1
Wiadomości

Mieszkańcy mogli przepłacać za wywóz śmieci. UOKiK podejrzewa trzy lubelskie firmy o zmowę przetargową

19 listopada 2026
EAttachments111525391401ebd1cac4bfcd57558d85345141bc xl
Wiadomości

Nauczyciel, lekarz i informatyk wśród zatrzymanych. Wielka akcja CBZC [ZDJĘCIA, WIDEO]

19 listopada 2026
EAttachments111522474f00cb744870c18d6dbe2f90dd29fe05 xl 1
Wiadomości

Lublinianin pokieruje europejskim oddziałem International Gastric Cancer Association

19 listopada 2026
EAttachments111522349794e1574fab53e8f386bb17d16c952e xl
Wiadomości

Lublin wprowadzi opłatę turystyczną? Dziś Sesja Rady Miasta

19 listopada 2026
EAttachments111504818cb0bd91941c67077b773214ca410ff4
Wiadomości

Lublin stanie się planszą do gry. Trwają ostatnie zapisy

19 listopada 2026
EAttachments9820733fb1b88bda6a478c61e6d3eca745a4dcc xl
Wiadomości

Gość Radia Lublin: politolog dr Michał Wallner

19 listopada 2026
Następna wiadomość
the military 2536694 1280 2 2024 07 04 120232 2024 12 10 194811

"Rosja jest państwem nieobliczalnym". Poseł o wydatkach na obronność

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

27.10.2026 Agrobiznes – ostatni dzień na wnioski o wsparcie dla grup producentów rolnych

Pijany ojciec wiózł czterolatka na rowerze. Miał prawie promil alkoholu

Wojna w Ukrainie szybko się nie skończy? Ekspert UMCS o strategii Rosji

„Miejsca Przyjazne Seniorom” w Lublinie. Znamy laureatów

Bezpłatna tomografia płuc w Lubelskiem. Ruszył nowy program profilaktyczny

Reagujmy, gdy ktoś potrzebuje pomocy. Niskie temperatury zagrażają życiu

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj