• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 1°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
niedziela, 22 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Wojna zabija kulturę. Nieodwracalnie zniszczono setki zabytków w Ukrainie

Wojna zabija kulturę. Nieodwracalnie zniszczono setki zabytków w Ukrainie

08 września 2024 / 16:49
A A
454289430 801740045443551 867359612631902053 n 2024 09 08 170256
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

Ponad tysiąc zabytków i dwa razy tyle instytucji kultury zostało zniszczonych lub ucierpiało od początku pełnowymiarowej agresji Rosji na Ukrainę. Polscy eksperci zwracają uwagę, że na okupowanych terenach grabione są nie tylko obiekty muzealne, ale też dotąd nieodkryte zasoby archeologiczne.

CZYTAJ: Ukraina: eksplozja w Kijowie. Są ofiary

Służby ukraińskie gromadzą dowody na te przestępstwa, by w przyszłości móc za nie pociągać do odpowiedzialności.

Dane dotyczące dóbr kultury dewastowanych w trakcie wojny prowadzi Ministerstwo Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy. Według tych danych, od lutego 2022 r. do 1 sierpnia 2024 r. zniszczonych zostało łącznie 1096 zabytków, w tym 121 o znaczeniu krajowym, 892 o znaczeniu lokalnym i 83 tzw. nowo odkryte. Dodatkowo 2024 instytucje kultury ucierpiały lub zostały zniszczone.

„Niestety mamy też przypadki, kiedy instytucje kultury cierpią powtórnie, zostały uszkodzone ponownie” – powiedziała kierownik Działu Rejestracji Obiektów Dziedzictwa Kulturowego w MKiPI Ukrainy Olha Pakhomova. Zastrzegła jednocześnie, że dane podawane przez ukraińskie ministerstwo kultury nie są ostateczne. „Nie możemy być ich całkowicie pewni, dlatego że część terytorium pozostaje okupowana i na tych terenach monitoring danych w tym zakresie jest praktycznie niemożliwy. Będzie to można zrobić dopiero po tym, jak te terytoria zostaną zwolnione” – zaznaczyła.

Pakhomova przyjechała do Krakowa na zorganizowane przez Międzynarodowe Centrum Kultury (MCK) 7. Forum Dziedzictwa Europy Środkowej oraz drugą Akademię Dziedzictwa dla Ukrainy. Tegoroczne forum przebiega pod hasłem „Odpowiedzialność i odnowa”. Odbywa się w 70. rocznicę Konwencji o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego, tzw. Konwencji Haskiej, a kluczowym kontekstem dla wydarzenia jest trwająca wojna w Ukrainie, niosąca zniszczenia również dla dziedzictwa.

Wbrew konwencji Haskiej

„Konwencja Haska zakazuje zarówno niszczenia, zajmowania na cele wojskowe, jak również grabienia dóbr kultury. Z tym wszystkim mamy do czynienia na Ukrainie: z atakowaniem obiektów zabytkowych, z ich okupowaniem, stacjonowaniem wojsk na ich terenie, wykorzystywaniem ich do celów militarnych, a także z grabieżą” – zaznaczył historyk sztuki i prawnik pracujący w Ośrodku Edukacji Akademia Dziedzictwa MCK Marek Świdrak.

Jak dodał, chodzi o grabież zarówno instytucji kultury, zabytków, które są opróżniane ze swojego pierwotnego wyposażenia, ale także grabież specyficznego dla Ukrainy zasobu archeologicznego, zwłaszcza na Krymie. „Obecnie oprócz tego, że mamy do czynienia z grabieżą obiektów, które już są w muzeach i instytucjach, cały czas dokonywane są też grabieżcze poszukiwania archeologiczne. To tak zwane nowo odkryte zabytki. A więc grabione jest nawet to, co dotychczas było nieznane. Zasób, który – zgodnie z zasadami – należy do państwa, w którym się znajduje” – zauważył.

Co więcej, wskazał ekspert, grabież zasobu archeologicznego jest jednocześnie jego bezpowrotnym niszczeniem. „Zabytek archeologiczny ma sens, kiedy znamy jego kontekst, stanowisko archeologiczne, z którego został wydobyty – wtedy możemy go datować, oznaczyć jego funkcję w szerszym zasobie. W przypadku grabieży nie będzie już do tego powrotu. Są to informacje właśnie tracone i one już nigdy nie zostaną pozyskane, nawet jeśli rozkradzione obiekty wrócą w swoje prawowite miejsce po zakończeniu wojny” – podkreślił.

453631718_800427412241481_4302859126267120773_n.jpg

W lutym br. UNESCO oceniło, że wojna w Ukrainie spowodowała zniszczenie dziedzictwa kulturowego i dóbr kulturalnych w tym kraju wartości 3,5 mld dolarów. Ucierpiały m.in. dwa miejsca znajdujące się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, czyli historyczne centra Lwowa i Odessy.

„W tej chwili najważniejszym zadaniem dla nas jest zachowanie tego, co mamy, tych zbiorów muzealnych, które posiadamy” – powiedziała Pakhomova. „Mam tu na myśli wywożenie zabytków do spokojniejszych regionów, budowę magazynów. To się dzieje. Również ważnym zadaniem jest cyfryzacja dziedzictwa, tworzenie modeli 3D, czyli zachowywanie tego, co mamy, w najszerszym rozumieniu tego słowa” – doprecyzowała.

Na dokumentowanie zbiorów zwracają uwagę również polscy eksperci, wskazując jego znaczenie w procesie odzyskiwania zabytków. „80 lat po II wojnie światowej Polska dalej poszukuje kilkuset tysięcy obiektów. Podstawowym problemem jest moim zdaniem fakt, że dokumentacja fotograficzna obejmuje ok. 1 proc. obiektów, których szukamy. Oczywiście udaje się odzyskać czasami i takie, których zdjęć nie mieliśmy, ale w perspektywie usuwania skutków wojennych w zakresie dóbr kultury, niezależnie od kraju, musimy wiedzieć, wobec jakich obiektów chcemy te skutki odwrócić. Musimy mieć udokumentowane, z jakim zasobem mamy do czynienia” – powiedział Świdrak.

Jak zaznaczyła Pakhomova, MKiPI Ukrainy prowadzi bazę danych i ustala miejsca znajdowania się ukraińskich zabytków. „Dopiero po tym, kiedy będziemy pewni tego, że wszystkie te obiekty są zewidencjonowane, wiemy gdzie są, będziemy mogli zająć się ich powrotem na Ukrainę. Ukraina nigdy z tych wysiłków nie zrezygnuje, bo to jest nasze dziedzictwo” – podkreśliła.

CZYTAJ TAKŻE: Zabiła rodzinę we Lwowie. Rosyjska rakieta nadleciała od strony Białorusi

Równolegle ukraińskie służby zbierają i gromadzą dowody dotyczących niszczenia dziedzictwa. „Przedstawiciele prokuratury, policji, którzy przyjeżdżają na miejsca ataków, zawsze prowadzą odpowiednią dokumentację, tak, żeby to, co oni widzą, stało się dowodem nie do podważenia” – powiedziała Pakhomova, dodając, że na terenach okupowanych władzom pomagają aktywiści i organizacje pozarządowe, które prowadzą własny monitoring. „Monitorują badania i publikacje, które się tam ukazują, żeby śledzić zabytki będące obiektem grabieży. Jesteśmy świadomi znaczenie dokumentowania, zbierania danych, tak żeby później to sankcjonowanie i karanie za przestępstwa przeciwko dziedzictwu było możliwe” – przyznała.

Według Świdraka karanie za tego typu przestępstwa jest możliwe zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym. Ekspert rozróżnia też dwa rodzaje sankcji. „Czym innym będzie sankcjonowanie państwa na poziomie politycznym, a czym innym sankcje wobec poszczególnych osób – czy to zleceniodawców, czy wykonawców takich działań. W pewnym sensie z sankcjonowaniem Rosji, nie tylko gdy chodzi o zbrodnie przeciwko dziedzictwu kulturowemu, mamy już do czynienia. Jeżeli chodzi o sankcjonowanie sprawców, to podstawowa kwestia jest taka: najpierw trzeba ich złapać. Natomiast jeżeli zostaną złapani, to jak najbardziej jest możliwość ich sankcjonowania – z jednej strony na poziomie ukraińskim, ale także na poziomie międzynarodowym” – ocenił.

Wskazał przy tym na statut Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze, który wśród typów przestępstw, jakie mogą być przez niego sankcjonowane, wymienia także niszczenie dóbr kultury. „Co ważne, wśród wyroków, które wydał dotąd Trybunał w Hadze, jeden dotyczy stricte niszczenia dziedzictwa kulturowego – mauzoleów sufickich w Timbuktu w Mali. Orzeczenie z 2016 roku było pierwszym takim w historii, kiedy na poziomie prawa międzynarodowego skazano wyłącznie za przestępstwa przeciwko dziedzictwu kulturowemu” – zwrócił uwagę.

Podczas Akademii Dziedzictwa w Krakowie przedstawiciele jednostek muzealnych z Ukrainy uczestniczą w Forum Dziedzictwa Europy Środkowej, spotkaniach z ekspertami, odwiedzają też polskie muzea. Celem projektu jest podnoszenie kompetencji pracowników sektora kultury w Ukrainie w zakresie opieki nad dziedzictwem kulturowym oraz rozwijanie współpracy z partnerami z zagranicy.

„Bardzo ważne jest dla nas wsparcie międzynarodowe” – przyznała dyrektor Państwowego Rezerwatu Historyczno-Architektonicznego w Brzeżanach Iryna Mygovych. Wspomniała, że podczas pierwszego takiego spotkania rok temu najbardziej istotne dla środowiska z Ukrainy były kwestie potencjału dziedzictwa, możliwość jego wykorzystywania w edukacji. „W tym roku kluczowe są dla nas zagadnienia prawne i temat zdobywania finansowania. Chcemy się tego uczyć, bo to zapewnia możliwość zachowania naszego dziedzictwa” – dodała. „Nie możemy czekać na koniec wojny, ale już teraz odbudowywać te zabytki, które są dalej frontu” – zaznaczyła Mygovych.

Kierownik Ośrodka Edukacji-Akademii Dziedzictwa MCK dr Michał Wiśniewski opowiedział, że kiedy rok temu po raz pierwszy Centrum przygotowywało pogram Akademii Dziedzictwa dla Ukrainy, skupiło się na doświadczeniach polskich, krakowskich instytucji z zakresu edukacji.

„W tym roku chcemy opowiedzieć o doświadczeniach instytucji kultury związanych z pozyskiwaniem środków. Chcemy odwiedzić takie instytucje, które przechodziły zmiany w ostatnich latach; dzięki środkom europejskim mogły przekształcać wystawy, prowadzić prace konserwatorskie na dużą skalę. Równocześnie przedstawiamy całą technologię pozyskiwania tych środków, zarządzania nimi, wydatkowania. I wierząc, że za chwilę będzie to doświadczenie wielu instytucji w Ukrainie, chcemy się tym doświadczeniem z naszymi partnerami z Ukrainy dzielić” – wskazał.

Akademia Dziedzictwa dla Ukrainy odbywa się w dniach 4-8 września w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie. Równolegle, 4 i 5 września, w MCK odbyło się 7. Forum Dziedzictwa Europy Środkowej pod hasłem „Odpowiedzialność i odnowa”.

Wśród polskich podmiotów, które są zaangażowane w ratowanie dziedzictwa Ukrainy są m.in. Narodowy Instytut Dziedzictwa i Instytut Polonika.

Do Polski po wybuchu wojny została przewieziona część ukraińskich zbiorów. Na Zamek Królewski w Warszawie trafiły dzieła z kolekcji Narodowego Muzeum Sztuki w Kijowie, obrazy Jacka Malczewskiego ze Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki do października ub. r. były prezentowane w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Na Wawelu otwarto wystawy prezentujące XVIII wieczne rzeźby z kościołów w Hodowicy i Horodence, w MCK prezentowana była sztuka z Odessy.

PAP / RL / opr. KS

Fot. Ministerstwo Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy

Tagi: wojnaKraj i ŚwiatUkrainakulturazabytki
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments1115892716ed546d522ea3a366de5aa7a6d0de29 xl
Wiadomości

Wicepremier Kosiniak-Kamysz: Otrzymamy od sojuszników z NATO wsparcie wzmacniające ochronę wschodniej granicy

21 listopada 2026
EAttachments1115304263cf503ce161bbbd5367a745f0c9db22 xl
Radioteatr

21.11.2026 Małgorzata Żurakowska „Konsultacja”

21 listopada 2026
EAttachments11153038ed2eaefeaf949db40c91431225df6658 xl
Mniej/więcej

21.11.2026 Mniej/Więcej – Historia na ekranie. Gdzie kończą się fakty, a zaczyna filmowa fikcja?

21 listopada 2026
EAttachments11158557b654469384df4b71575e5db21309351c xl
Wiadomości

Sekretarz generalny NATO: Cały Sojusz jest w pełni zjednoczony z Polską

21 listopada 2026
EAttachments11157698c578466f427094d4028792d1e59aa02c xl
Redakcje

„Bardograjka” z Michałajem Czarneckim. Kraśnik zaprasza

21 listopada 2026
EAttachments111575485f4f5b344aae8a0b13aa743cc4e67495 xl
Redakcje

Lublin zanurza się w kulturze Azji. Rusza Akira Hello Christmas

21 listopada 2026
EAttachments111575444ef76ffa1f8496d1025f87b7c721c461 xl
Kultura

Ukraińska książka w Lublinie. Specjalna przestrzeń w Baobabie

21 listopada 2026
EAttachments7559926ec3ce5b25f4eac5a064ff0397593bede
Wiadomości

Nadciąga zima. Czeka nas chłodny weekend

21 listopada 2026
Następna wiadomość
457231609 906906484789355 8844792814508682802 n 2024 09 09 195515

Małpa w kosmosie nie ma lekko

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

Zoopark: zwierzęta z całego świata na wystawie w Lublinie

Trwa 40. kwesta na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków

15.11.2026 Halo kultura

25.10.2026 Muzyczne spotkania na styku kultur

25-latek pod wpływem alkoholu potrącił 19-latkę. Kobieta nie żyje

Śmierć na „ekspresówce”. Jak zapobiec przyszłym tragediom?

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj