• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 9°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
piątek, 20 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Audycje > Gość Radia Lublin > Dr Marcin Gapski o Konstytucji 3 maja

Dr Marcin Gapski o Konstytucji 3 maja

03 maja 2024 / 08:44
A A
gapski1 2024 05 03 084453
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

233 lata temu została uchwalona Konstytucja 3 maja. Była to druga na świecie i pierwsza w Europie ustawa regulująca organizację władz państwowych, a także prawa i obowiązki obywateli, wciąż jeszcze podzielonych na stany.

Konstytucja potwierdzała przywileje mieszczańskie nadane w akcie prawnym z 18 kwietnia 1791 roku. – Spoglądając na Konstytucję 3 maja, mamy trzy obszary, w których pojawia się słowo „naród” – mówił poranny gość Radia Lublin, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego w Lublinie, kierujący Muzeum Ziem Wschodnich, doktor Marcin Gapski. 

– Po pierwsze naród, czyli wszyscy, którzy mieszkają w Rzeczypospolitej. Drugie pojęcie narodu, które się tam pojawia, to naród polityczny – wskazał dr Gapski. – To jest szlachta, czyli ci, którzy decydują o Rzeczypospolitej. Trzecie pojęcie narodu to niejako wszyscy ci, którzy posiadają kawałek tej Rzeczypospolitej, czyli szlachta plus mieszczaństwo, którzy mają jakąś własność w obrębie Rzeczypospolitej. Do tej grupy szlachta zgodziła się wpuścić mieszczan, którzy teraz mogą w prosty sposób awansować. Zresztą jest przepis, który mówi, że każdego roku 30 zasłużonych mieszczan staje się szlachcicami.

CZYTAJ: Gość Radia Lublin: dr Marcin Gapski, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego w Lublinie

Konstytucja zmieniła ustrój państwa z monarchii elekcyjnej na monarchię dziedziczną, wprowadziła trójpodział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Ograniczyła też znacząco demokrację szlachecką. – Nowe przepisy zniosły m.in. jurydyki – mówił dr Gapski. – Jak spojrzymy na Lublin, to mamy dzisiaj takie dzielnice jak Wieniawa, Kalinowszczyzna. One w przeszłości były jurydykami, które były własnością szlachecką. Były tuż obok miasta, nie podlegały prawom miejskim. A teraz one zostały prawnie zniesione, ale osoby, które z tych jurydyk posiadałyby jakąś własność w mieście, mogły stać się obywatelami miasta. To jest kolejne novum. Właściciel tej jurydyki mógł stać się obywatelem miasta. Szlachta chętnie z tego korzystała. To też jest pewien paradoks, że nagle po tylu wiekach szlachcić też mógł chcieć zostać mieszczaninem i mógł wykonywać zawody nieszlacheckie.

Cała rozmowa w materiale wideo:

Konstytucja 3 maja przestała obowiązywać po 14 miesiącach, w ciągu których Sejm Czteroletni uchwalił szereg ustaw szczegółowych, będących rozwinięciem jej postanowień. 

RL / opr. ZAlew / WM

Fot. archiwum

Tagi: info
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments11155022c23e68de31c3a9405507eec8db1cdc82 xl
Gość Radia Lublin

Alarm powietrzny na Lubelszczyźnie. Służby apelują o zachowanie ostrożności

20 listopada 2026
Alert RCB post
Wiadomości

Syreny w województwie lubelskim. Kolejny alert RCB [AKTUALIZACJA]

20 listopada 2026
EAttachments11153954287c252817c9cb74a6015b92ea518951 xl
Wiadomości

Zabytkowa kaplica uszkodzona. Złodzieje ukradli fragment dachu [ZDJĘCIA]

19 listopada 2026
EAttachments11154412738151d7fda761eccb9e5d0b5fadf213 xl
Wiadomości

Koniec protestu w Bogdance. Deklaracja podpisana [ZDJĘCIA]

19 listopada 2026
EAttachments11153486a8e1687b8b4762663fe9556e5e53b2a5 xl
Wiadomości

Operacje na cztery ręce w Lublinie. Okuliści i laryngolodzy pomagają najmłodszym

19 listopada 2026
EAttachments11153631655c3ad74ad84a44f14debc92ce8087c xl
Wiadomości

Kilka dni w wannie. Seniorkę uratowało pogotowie cieplne

19 listopada 2026
EAttachments9571665e24e4bc6ad1606d454e30dc5e61d48e5 xl
Wiadomości

Wybuch w lubelskich zakładach chemicznych. Pracownicy ewakuowani

19 listopada 2026
EAttachments11149107b54ac929ee49234f401b5d05445735cf xl
Wiadomości

„Skala problemu jest porażająca”. Polscy przedsiębiorcy mają płacić za zagranicznych oszustów

19 listopada 2026
Następna wiadomość
region 1 2024 05 03 085859

Święto Narodowe Trzeciego Maja. Uroczystości w regionie

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

„Slap Jazz – Live at Radio Lublin”. Najnowszy koncertowy winyl Wojtka Pilichowskiego

Wsparcie z Europy. Budynek urzędu wojewódzkiego przejdzie termomodernizację

Gość Radia Lublin: konstytucjonalista dr hab. Wojciech Zakrzewski

„Nie możemy wykonywać tylu usług medycznych, ile moglibyśmy”. Związkowcy o sytuacji szpitali

Za darmo dla wszystkich. Muzeum Zamoyskich w Kozłówce świętuje urodziny [ZDJĘCIA]

Lubelska „Solidarność” komentuje zarzuty wyłudzenia ponad pół miliona złotych ze środków unijnych

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj