• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 7°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
piątek, 20 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Nigdy nie znikną z pamięci. Unikatowe dokumenty w lubelskim IPN-ie [WIDEO]

Nigdy nie znikną z pamięci. Unikatowe dokumenty w lubelskim IPN-ie [WIDEO]

07 grudnia 2023 / 19:28
A A
zdjecie 2023 12 07 192900
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

Dokumenty o działalności członków NSZZ „Solidarność” w Zakładach Zmechanizowanego Sprzętu Domowego „Predom-EDA” w Poniatowej trafiły do archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie.

Wśród przekazanych materiałów znalazły się m.in. ulotki informujące, jak prowadzić strajk, korespondencja międzywydziałowa i deklaracje członkowskie pracowników.

„Uwaga, będzie rewizja”

Były przewodniczący Komisji Zakładowej w „Predom-EDA”, Zbigniew Jędruszewski, podkreślił, że niektóre z tych materiałów zostały uratowane przez archiwistkę zakładową. – Było to tuż po ogłoszeniu stanu wojennego. Esbecy wówczas nie penetrowali zakładu, niemniej cała dokumentacja była zdeponowana. Udało się uratować te materiały dzięki pani Helenie Zdun, która uprosiła dyrektora, żeby nie niszczył dokumentów.

Jednym z elementów działalności konspiracyjnej pracowników poniatowskiego zakładu było wydawanie pisma „Nasz Głos”, którego numery znalazły się w materiałach przekazanych do lubelskiego IPN-u. Była działaczka „Solidarności” Bożena Pik zaznaczyła, że tematy podejmowane w tym piśmie nie dotyczyły tylko zakładu. – Pisaliśmy o wszystkim, co dotyczy zakładu i stanu wojennego. Każdy numer kończył się słowami „Solidarność żyje i nigdy nie zniknie z naszej pamięci”. Tekst jest często trudny do odczytania, dlatego że pismo było powielane przez kalkę. Kurierzy to zabierali i roznosili po wydziałach zakładu i do miasta. Numery pisma rozdawaliśmy też na mszach świętych.

CZYTAJ: Z zakładów „Predom – EDA” do IPN-u. Wyjątkowe dokumenty trafiły do Lublina [WIDEO]

– Pewnego dnia, wracając do domu, znalazłam w drzwiach kartkę: „Uwaga, będzie rewizja. Podaj dalej”. Weszłam do domu, pozbierałam wszystkie numery, które miałam gdzieś tam pochowane, wyciągnęłam blachę do pieczenia ciasta i spaliłam je. Dlatego mamy tak mało pamiątek – dodaje Bożena Pik.

zdjecie2.png

Ponad 100 postulatów

W zasobach lubelskiego IPN-u znajdują się także spisane postulaty pracowników zakładu, które przedstawiono dyrekcji „Predom-EDA” 7 listopada 1980 roku. Opracowywaniem 116 postulatów zajmowała się między innymi Jadwiga Górniak. – Postulaty zebraliśmy od ponad 4,5-tysiecznej załogi. Były to sprawy organizacyjne, płacowe, bytowe, mieszkaniowe. Ludzie domagali się, aby przywożono im nieśmierdzącą wędlinę. Był też postulat, żeby rozliczyć tych, którzy rozdzielali talony na pralki i lodówki. Kiedy czytałam te postulaty, przypomniało mi się, że też nie dostałam talonu na pralkę, a dostał go jakiś kierownik. Poszłam do komisji i zapytałam się: „To kierownik, który pracuje tu już ponad 20 lat, nie ma jeszcze pralki?”. Usłyszałam odpowiedź: „No, może i ma”. „Jak ma, to po co mu dajecie?”.

Były pracownik zakładu Aleksander Sola przekazał do archiwum IPN plakaty, które były przygotowywane na akcję przeprowadzoną przez członków „Solidarności” 30 marca 1982: – Świdnik był bardzo prężnym ośrodkiem oporu „Solidarności”. Pojechałem tam, nawiązałem kontakty, zorganizowałem grupę działaczy – raczej drugiego, trzeciego rzutu. Zmobilizowaliśmy się i zrobiliśmy w Poniatowej wielkie plakatowanie i ulotkowanie. Potem esbecy chodzili z żyletkami i zeskrobywali te plakaty z witryn sklepowych, ze słupów ogłoszeniowych. Bośmy przykleili te plakaty na farbę nitro – opowiada Aleksander Sola.

Dokumenty w wersji cyfrowej 

Starszy archiwista z Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie, Paweł Chojna podkreślił, że przed dygitalizacją materiałów należało je najpierw podzielić na poszczególne jednostki. – Początkowo cały materiał trzeba było podzielić na jednostki archiwalne według ich specyfiki i treści. Następnie konieczne było ułożenie dokumentów, czy to chronologicznie, czy to pod względem tematycznym, a na koniec wyczyszczenie ich z brudu oraz drobnoustrojów i zeskanowanie. Dokumenty w tym momencie są zabezpieczone w bezkwasowych, niereagujących chemicznie teczkach i złożone w archiwum.

Dokumenty z „Predom-EDA” można obejrzeć w cyfrowym archiwum Instytutu Pamięci Narodowej.

Archiwalne materiały, stare fotografie a także m.in. listy można przekazywać do archiwów Instytutu Pamięci Narodowej w ramach projektu „Archiwum Pełne Pamięci”. Swoje pamiątki rodzinne do IPN-u oddało już około 2250 darczyńców. 

Za pośrednictwem portalu www.archiwumpamieci.pl można się skontaktować z pracownikami Instytutu, by przekazać im dokumenty lub zainteresować IPN historią swojej rodziny.

ŁuM / opr. ToMa

Fot. RL

Pliki dźwiękowe

https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2023/12/nigdy_nie_znikna_z_pamieci._unikatowe_dokumenty_w_lubelskim_ipn-ie-2023-12-07-192905.mp3

Nigdy nie znikną z pamięci. Unikatowe dokumenty w lubelskim IPN-ie

Tagi: archiwumdokumentyLublinHistoriaIPNponiatowa
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments1115578726442e0922925db33e65b886eb8c761c xl
Wiadomości

Jest wykonawca przebudowy Placu Rybnego w Lublinie

20 listopada 2026
EAttachments11153825de71567667568ca383bbb33ce8823150 xl
Wiadomości

Wyjątkowy zielnik sprzed niemal 300 lat. Prawdziwy skarb biblioteki Uniwersytetu Przyrodniczego

20 listopada 2026
EAttachments8334480ae7ccd552440fcb3eb8c62a5450b990d
Redakcje

Odkryją Polskę przez historię i symbole. Przed nami festiwal patriotyczny w Lublinie

20 listopada 2026
EAttachments111543190bd00186433da28c2fa0fca7d7dfba99 xl
Wiadomości

Zaświecą przykładem! W Skrzynicach powstanie żywy łańcuch odblaskowy

20 listopada 2026
EAttachments11142998a605c78f3fb8926e36f42813a0d4399a xl 2
Redakcje

Lepsza atmosfera i wola zwycięstwa. Start skruszy Twarde Pierniki?

19 listopada 2026
EAttachments11153486a8e1687b8b4762663fe9556e5e53b2a5 xl
Wiadomości

Operacje na cztery ręce w Lublinie. Okuliści i laryngolodzy pomagają najmłodszym

19 listopada 2026
EAttachments111451407ebe47d66eb148db93005b4234ce4a3a xl 2
Redakcje

Podnieść się po pucharowych porażkach. MKS zagra w Elblągu

19 listopada 2026
EAttachments9849400b65df53fd733e301c30ff7ae3dc8a619 xl
Redakcje

Dwóch z Lubelskiego walczy o tytuł polskiego sportowca roku

19 listopada 2026
Następna wiadomość
sejm 8 2023 12 07 203747

Sejm powołał komisję śledczą do zbadania "wyborów kopertowych"

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

Wydział Muzyki: Marek Gargas gra swoje

13.11.2026 Na widelcu – tatar

12.11.2026 Piękne życie

22.10.2026 Kryminalne Czwartki – „Odbieranie” cz. 4

„STOP CYBERPRZEMOCY” w Lublinie. Uczniowie z 34 szkół wezmą udział w kampanii

Wiceminister sprawiedliwości spotka się ze studentami prawa UMCS

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj