• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 0°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
sobota, 21 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Wielkanocny czas sprzed stu lat. Jak świętowano na lubelskich wsiach?

Wielkanocny czas sprzed stu lat. Jak świętowano na lubelskich wsiach?

07 kwietnia 2023 / 18:05
A A
pm jarmark 010423 036 2023 04 07 180425
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

Chodzenie z gaikiem, z pasyjką, czy śmigus suchy – jest wiele zwyczajów wielkanocnych, które są już coraz mniej znane. Jak świętowano na wsiach sto lat temu?

Post w Wielki Piątek

– W Wielki Piątek przede wszystkim poszczono – mówi etnolog prof. Mariola Tymochowicz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. – Większość mieszkańców dawnej wsi na Lubelszczyźnie tego dnia praktycznie nic nie jadła. Albo jadła tylko chleb z wodą. W ten sposób podkreślano wyjątkowość tego dnia; to, że tego dnia Chrystus zmarł. A w gospodarstwie odbywały się nadal przygotowania do jednego z najważniejszych świąt w roku – Wielkanocy. Były czynione ostatnie porządki. Kobiety przez cały czas gotowały. Mężczyźni – jeśli nie zdążyli wcześniej – przygotowywali mięsiwo, czyli tak naprawdę najważniejszy składnik świąt Wielkanocy. Oczywiście odwiedzano kościół.

CZYTAJ: „To wspaniała metoda do ścieżki zdrowienia”. Teatralna droga krzyżowa domowników „Misericordii” [ZDJĘCIA]

Przy grobach Pańskich w kościele pełniono wartę. Często robili to strażacy. Także w Wielki Piątek w domach przygotowywano pisanki.

– Jest taka legenda o powstaniu pisanek: Matka Boska poszła do Piłata wstawiać się za Chrystusem, który już wtedy cierpiał po biczowaniu. I w darze dzieciom Piłata zaniosła kolorowe jajka – opowiada prof. Jan Adamowski z UMCS.

Batikowe pisanki

– Na Lubelszczyźnie najpowszechniejszą techniką zdobienia pisanek była batikowa, czyli z użyciem wosku. Zresztą do dzisiaj tak jest. Wiele twórczyń stosuje tę metodę, tylko już najczęściej wykorzystywane są barwniki produkcji fabrycznej, a nie naturalne, jak to było w przeszłości. Były one bezkosztowe, czyli można je było samemu sobie zorganizować – mówi prof. Mariola Tymochowicz.

Do barwienia pisanek wykorzystywano chabry, łuski cebuli, zboża czy korę dębu. Na pisankach pojawiały się paski, kropki, krzyżyki, ale też wiatraczki. Ozdobionymi jajkami matki chrzestne obdarowywały swoich chrześniaków, a panny kawalerów. Pisanki trafiały też do wielkich wówczas koszy, z całymi chlebami, mięsiwem, solą, masłem i chrzanem.

Święcona woda z popiołem

Pani Małgorzata Krajewska, twórczyni ludowa, która wraz z mężem metodą batikową tworzy pisanki, tak wspomina jeden ze zwyczajów ze swojego domu rodzinnego. – Obowiązkowo musiała być woda święcona, poświęcona w Wielką Sobotę. Zabieraliśmy ją z beczki spod kościoła. Obowiązkowo trzeba było do niej dosypać popiół z ogniska, które paliło się obok świątyni. Najczęściej było to ognisko z gałęzi tarniny. Później, w Wielką Niedzielę po powrocie z rezurekcji tata brał tę wodę i palmę święconą i chodził błogosławić gospodarstwo, pole i dom.

CZYTAJ: Jak dawniej świętowano Wielkanoc?

Z powrotem z rezurekcji związane były także inne zwyczaje. – Na Lubelszczyźnie powszechne było przekonanie, że kto pierwszy dotrze z kościoła do domu, zapewni sobie, że szybki zakończy żniwa. Miała to też zapewnić im powodzenie na cały nadchodzący rok – opowiada prof. Mariola Tymochowicz.  

Śmigusowe zabawy

Niedziela była dniem rodzinnym. W poniedziałek zaś – a czasami już w nocy z niedzieli na poniedziałek – zaczynały się zabawy śmigusowe. – Mam tutaj zapis z Osmolic Pierwszych: „Z Wielkiej Niedzieli tak się szło – godzina może 12.00 i się śpiewało za oknami. Chodziły różne grupy – starsi i młodsi. Za śpiewanie dostawało się pieniądze, jajka, zaś starsi poczęstunek”. Na początku proszono o pozwolenie na śpiewanie, pieśnią w rodzaju: „Czy wy śpicie, czy nie śpicie, czy nam śpiewać pozwolicie. Bo my śpimy i nie śpimy, po śmigusie dziś chodzimy. Alleluja, alleluja”

Jeśli chodzi o śmigus-dyngus, nie wszędzie oblewano się wodą. Na Kaszubach do dziś jest tzw. śmigus suchy – czyli uderzanie po gołych łydkach jałowcem.

SzyK / opr. ToMa

Fot. archiwum

Pliki dźwiękowe

https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2023/04/jak_swietowano_w_lubelskich_wsiach-2023-04-07-180421.mp3

Jak świętowano w lubelskich wsiach

Tagi: ŚwiętatradycjaLublinWielkanoc
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments11156106f4eb87c82a3412600d24fcbcfb3e639f xl 1
Wiadomości

Jak bezpiecznie korzystać z kolei. Edukacja przez zabawę

20 listopada 2026
EAttachments11156663057d3e9a1a8b94f6edb9280a3db0ef34
Wiadomości

Nowa mieszkanka lubelskiego skansenu. Internauci pomogą wybrać jej imię

20 listopada 2026
EAttachments11157600bb448173507c2c407aef75ca26bf505b xl
Redakcje

Piłkarki ręczne MKS-u wygrały w Elblągu [ZDJĘCIA]

20 listopada 2026
EAttachments1115582850e30f193a0655a4b241b515fe445024 xl
Wiadomości

Nie do wszystkich przychodzą lub są opóźnione. Co dalej z alertami RCB?

20 listopada 2026
EAttachments1115636634d0c8d2483fb1c7d21e89681081b101 xl
Wiadomości

Lubelski „Lewiatan” świętuje ćwierćwiecze istnienia. Rozmowa z Dariuszem Jodłowskim

20 listopada 2026
EAttachments111573749ee94c53f6e5c58f69e60d00fe94b603 xl
Wiadomości

Bakterie coli w wodzie. Cztery miejscowości zasilane z innego wodociągu

20 listopada 2026
EAttachments11156105e02e075974cbabb2b8bd8f68ceb520ec xl
Wiadomości

Podejrzenie zmowy przetargowej przy wywozie śmieci. Jest stanowisko Urzędu Miasta Lublin

20 listopada 2026
EAttachments11156124e9e74ba4b13a9d41d8323bc72de7af52 xl 1
Wiadomości

Wiceminister rolnictwa: Podjęliśmy działania, żeby zbudować systemowe wsparcie nawozowe dla polskich rolników

20 listopada 2026
Następna wiadomość
01 img 20230401 171359152 2023 04 07 221958

"To dziedzina przyszłości". Młodzi robotycy z Włodawy na podium prestiżowego konkursu

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

Trudna sytuacja finansowa szpitala. Rolnicy przekazują plony w ramach wieloletniej tradycji [ZDJĘCIA]

Pocisk z czasów II wojny światowej przy urzędzie gminy. Ewakuowano 76 osób

Zmiana czasu z wątpliwościami. W nocy przestawiamy zegarki

Wypadek na trasie Piaski – Zamość. Jedna osoba rann

Eksperci zapraszają. Tydzień Godnego Porodu w Lublinie

Ruch przed dniem Wszystkich Świętych. Wzmożone kontrole policji w pobliżu nekropolii

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj