• Lublin
  • Biała Podlaska
  • Chełm
  • Hrubieszów
  • Kraśnik
  • Lubartów
  • Łęczna
  • Puławy
  • Świdnik
  • Tomaszów Lubelski
  • Włodawa
  • Zamość
Radio Lublin
weather icon 7°C
PODCASTY
KALENDARIUM
SŁUCHAJ
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
piątek, 20 listopada 2026
Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
Radio Lublin
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT
Radio Lublin

Radio Lublin > Wiadomości > Pawłówka: po latach upamiętniono żydowskie dzieci zamordowane podczas wojny [ZDJĘCIA]

Pawłówka: po latach upamiętniono żydowskie dzieci zamordowane podczas wojny [ZDJĘCIA]

30 marca 2023 / 19:20
A A
338731641 1271098017155623 9146618594163258230 n 2023 03 30 191017 2023 03 30 192836
Udostępnij na FacebookUdostępnij na TwitterKod QR

W Pawłówce (gmina Rachanie) młodzież ze szkoły podstawowej w Michalowie i I Liceum Ogólnokształcącego w Tomaszowie Lubelskim – wraz ze społecznością lokalną i Fundacją Zapomniane – upamiętnili troje żydowskich dzieci zamordowanych w czasie okupacji niemieckiej. W miejscu ich śmierci postawiono drewnianą macewę, na której uczniowie wypisali imiona pogrzebanych w Pawłówce dzieci.

Historia przekazana przez świadków

– Tę historię przekazali mi najstarsi mieszkańcy, właściwie to świadkowie tego wydarzenia – mówi mieszkanka Pawłówki, nauczycielka Katarzyna Ważna. – Sami w tym czasie byli dziećmi, mogli mieć wtedy 10-11 lat. Zamordowane dzieci to byli ich przyjaciele, z którymi bawili się na podwórku. To, co się wydarzyło, było dla nich ogromnym wstrząsem. Pamiętali to przez całe życie i pod jego koniec starali się w jakiś sposób to przekazać. Przekazali to mnie, nowej mieszkance Pawłówki, która bardzo się tym wszystkim przejęła i chciała w jakiś sposób upamiętnić.

CZYTAJ: Mer Awdijiwki: W mieście nie ocalał żaden dom

– Upamiętniamy dzisiaj, a właściwie oznaczamy miejsce zagrzebania trójki dzieci z Pawłówki – mówi Agnieszka Nieradko z Fundacji Zapomniane. – Na razie znamy ich imiona: nastoletnia dziewczyna Ryfka i dwójka małych dzieci – dziewczynka Balka i chłopczyk Jankiel. Byli ciotecznym rodzeństwem albo rodzeństwem. Są jeszcze takie znaki zapytania. Nie wiemy, co stało się z ich rodzicami, jak mieli na nazwisko. Ale i tak wiemy już bardzo dużo. Wiemy, gdzie mieszkali i że ich ciała zostały zagrzebane przez sąsiada tuż obok ich domu.

ZOBACZ ZDJĘCIA:

338748364_1786918828346528_4647809049881963273_n-2023-03-30-191020.jpg

„Pierwszy krok do trwałego upamiętnienia”

– Na macewie będzie gwiazda Dawida, dwie hebrajskie litery symbolizujące „Tu spoczywa” i inskrypcja „Tu spoczywają błogosławionej pamięci Żydzi zamordowani w czasach Zagłady” – mówi Aleksander Schwarz z Fundacji Zapomniane.

– Pierwszy raz w życiu próbowałem stolarstwa. Obrobiłem deskę. Cieszę się, że tu jestem, że mogę wziąć udział w upamiętnieniu i tworzeniu tej macewy – mówi Wojciech z I Liceum Ogólnokształcącego w Tomaszowie Lubelskim. – Macewa oznacza dla mnie wspomnienie osób, które zostały zapomniane, a były to małe dzieci.

– Drewniana macewa to znacznik i pierwszy krok do trwałego upamiętnienia miejsca – wskazuje Aleksandra Janus z Fundacji Zapomniane. – To znak, który zostawiamy w przestrzeni, kiedy odkrywamy jakiś nieupamiętniony, nieoznakowany pochówek Żydów, ofiar Zagłady. Nie chcemy, żeby to miejsce pozostało puste. Pragniemy, żeby nasza obecność tam po odkryciu tego miejsca zostawiła jakiś ślad w krajobrazie. Taką rolę spełnia drewniana macewa. Ona tam jest do momentu, kiedy zamienimy ją w trwały kamienny nagrobek. Jest też gestem oddania sprawiedliwości i przywrócenia godności ofiarom, które przez 80 lat nie miały nagrobka. Oczywiście ze względu na to, w jakich okolicznościach zginęły, nie miały też nigdy pogrzebu.

Miały zginąć cztery osoby

– Okoliczności do końca nie są znane – dodaje Agnieszka Nieradko. – Po prostu przyjechali Niemcy czy jeden Niemiec? Dlaczego akurat tu? Jak to się stało, że oni do końca mieszkali w swoim domu w 1942/43 roku? Nie wiemy. Wiemy na pewno, co się z nimi stało. Miały zginąć cztery osoby, bo w domu była wtedy jeszcze najstarsza dziewczyna, która – z tego, co wiemy od mieszkańców Pawłówki – jakoś opiekowała się resztą. Matka dzieci zginęła wcześniej w jakiejś egzekucji. Ta najstarsza dziewczyna jakoś się uratowała. Uciekła. Pomogli jej Polacy.

– Była przechowywana w tzw. lochu, czyli ziemnej piwnicy, przez dwa tygodnie przez młodego 31-letniego mężczyznę – opowiada Katarzyna Ważna. – To też świadczy o ludziach z Pawłówki, że były to dobre osoby, które starały się pomagać. Wiem, że potem tę dziewczynę ukrywano też w Justynówce. Otrzymała papiery osoby, która zmarła w trakcie wojny, dzięki czemu mogła przeżyć.

CZYTAJ: Policja wyjaśnia okoliczności utonięcia 25-latka w zalewie w Majdanie Sopockim

– Potem przedostała się do Tomaszowa, ale przez dwa tygodnie ten 31-latek ją ukrywał, w sekrecie nawet przed własną rodziną, żeby nikt się nie zdekonspirował i czegoś nie pisnął – mówi Agnieszka Nieradko. – Ta historia jest zapomniana. Te dzieci były gdzieś zagrzebane i nieupamiętnione. Bohaterstwo tego człowieka też zostało zapomniane, a moim zdaniem zasługuje chociażby na to, żeby ktoś o tym gdzieś napisał. Chyba tak naprawdę ta historia pierwszy raz wychodzi poza krąg rodzinny. 

– Przed chwilą napisałam imię jednej z dziewczynek. Będzie wypalone laserem na macewie – mówi Hanna Dworzycka z I LO w Tomaszowie Lubelskim. – Zostanie w pamięci, została nazwana po imieniu. To były dzieci, tak jak my. Bez względu na to, jakiego pochodzenia były, powinny zostać poszanowane. To tak naprawdę mógł być każdy z nas.

By przywrócić godność i pamięć o zamordowanych

– Kiedy docieramy do tych miejsc i wiemy, że te ofiary są tam pogrzebane, jest dla nas ważne, żeby przywrócić im godność chociaż poprzez namiastkę rytuału pogrzebu – zaznacza Aleksandra Janus. – Śmierć i pochówek są w judaizmie bardzo ważne, a te osoby zostały po prostu zagrzebane. To nawet nie są groby. Naszą intencją jest to, żeby po tych 80 latach dać im rytuał przejścia, który funkcjonuje we wszystkich kulturach świata; żeby przywrócić im godność i pamięć o nich poprzez m.in. modlitwę. Chodzi o to, żeby wykonać wspólnie ten rytuał i tym samym zmienić to miejsce symbolicznie z grzebaliska, w pochówek, w grób.

– Myślę, że jest to również potrzebne młodzieży, którą uczę i która chciała się o tym dowiedzieć. Przeżywają to, dostrzegają, jak ważne jest upamiętnianie, przekazywanie historii. Myślę, że to rzecz godna – stwierdza Katarzyna Ważna.

– To miejsce, które było zapomniane, udało nam się wspólnymi siłami zmienić w miejsce pamięci – dodaje Aleksandra Janus.

CZYTAJ: „Razem dla Rodaków ze Wschodu”. Zbiórka dla Polaków mieszkających w Ukrainie

Fundacja Zapomniane do tej pory oznakowała 100 miejsc (z 300 odkrytych) pochówków Żydów zamordowanych w czasie okupacji. Kilkanaście z nich zostało upamiętnionych trwałymi macewami i tablicami. Szacuje się, że takich zapomnianych miejsc na terenie Polski może być 1,5 tysiąca.

AP / opr. WM

Fot. AP

Pliki dźwiękowe

https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2023/03/pawlowka_-_po_latach_upamietniono_zydowskie_dzieci_zamordowane_podczas_wojny-2023-03-30-192834.mp3

Pawłówka - po latach upamiętniono żydowskie dzieci zamordowane podczas wojny

Tagi: ZamośćHistoriaholokaustupamiętnienie
REKLAMA

Czytaj także

EAttachments11151826b34b58e274e65015662c3fc9f0be7a82 xl
Wiadomości

Burmistrz Izbicy: Od ponad sześciu lat nie zaciągamy już kredytów.

19 listopada 2026
EAttachments111486339c731e1391a5e0199b9bb86645275f2d xl
Wiadomości

Zderzenie osobówki z przyczepą rolniczą. Nie żyją dwie osoby

17 listopada 2026
EAttachments111475534da9106eac8fb6a3951f09595990fcca xl
Wiadomości

Utrudnienia na ulicy Peowiaków w Zamościu. Tym razem dotyczą pieszych

17 listopada 2026
EAttachments11147170084192aab6d1935bfdff8bd0c64bb619 xl
Wiadomości

Najstarszy drewniany kościół na Zamojszczyźnie odzyskał dawny blask. Remont uratował świątynię w Dubie

16 listopada 2026
EAttachments1114670478206de32b6982f628dcd786208f83cb xl
Wiadomości

Lodowisko wraca na Rynek Wielki w Zamościu! Trwa montaż ślizgawki [ZDJĘCIA]

16 listopada 2026
EAttachments9655440b89df03718cbc29c897b70d92d3b9181 xl
Redakcje

Piłka nożna: wygrana Hetmana, Łada rozbiła Victorię

15 listopada 2026
EAttachments9824134cdae7d931c4abc6168e20ecdbe1d25ad xl
Wiadomości

Długie kolejki tirów na granicy z Ukrainą. Strefy buforowe omijają większe miejscowości [AKTUALIZACJA]

15 listopada 2026
EAttachments111450361e616cbbaf22d5de7d74aca3e87a5681 xl
Wiadomości

Rekordowa liczba wykonawców na festiwalu w Hrubieszowie. Dziś poznamy zwycięzców

15 listopada 2026
Następna wiadomość
303 203823 2023 03 30 193626

Tragiczny koniec poszukiwań. Odnaleziono ciało 29-latka

Ciekawostki

Lublin spotkał się z Messim w Buenos Aires. GOAT i koziołek na niezwykłym muralu

Lublin znów na planie serialu. Będą utrudnienia w centrum

86 proc. Polaków planuje w 2027 r. wyjeżdżać równie często lub częściej niż do tej pory

Historia misia, który podbił serca czytelników. Kubuś Puchatek kończy 100 lat

Jeże przygotowują się do zimy. Szukają bezpiecznego schronienia

Wiewiórki jak domownicy. Pięć gryzoni regularnie odwiedza jedno podwórko [WIDEO]

O tym się mówiło

Odejście Pełczyńskiej-Nałęcz nieprzypadkowe? Ekspertka o kalendarzu wyborczym

04.11.2026 Chwila dla pupila – o korzyściach poprawnej relacji dziecka z psem

Nie zachowali bezpiecznej odległości. Zderzenie trzech pojazdów na DK17

Trener Motoru Lublin: Wszystkie ręce na pokład

Uroczystość Wszystkich Świętych 2026

Monika Skinder w Finlandii. Pierwsze starty lubelskiej olimpijki

REKLAMA

Radio Lublin S.A. w likwidacji
ul. Obrońców Pokoju 2
20-030 Lublin
tel. 81 53 64 200
fax 81 532 87 28
e-mail: poczta@radiolublin.pl

Partnerzy
Reklama
Kontakt
BIP
Praca Lublin
Praca IT Poznań

NASZE
CZĘSTOTLIWOŚCI:

102.2 MHz -Lublin
103.1 MHz -Ryki

103.2 MHz -Zamość
100.9 MHz -Chełm

93.1 MHz -Biała Podlaska

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Brak wyników
Pokaż wszystkie wyniki
  • AKTUALNOŚCI
    • LUBLIN
    • BIAŁA PODLASKA
    • CHEŁM
    • HRUBIESZÓW
    • KRAŚNIK
    • LUBARTÓW
    • ŁĘCZNA
    • PUŁAWY
    • ŚWIDNIK
    • TOMASZÓW LUBELSKI
    • WŁODAWA
    • ZAMOŚĆ
    • KRAJ I ŚWIAT
  • SPORT
    • KOSZYKÓWKA
    • PIŁKA NOŻNA
    • PIŁKA RĘCZNA
    • SIATKÓWKA
    • ŻUŻEL
  • MUZYKA
  • KULTURA
  • AGRORADIO
  • MULTIMEDIA
    • GALERIE
    • KONCERTY
    • PODCASTY
    • TV
  • O NAS
    • AUDYCJE
    • KALENDARIUM
    • RAMÓWKA
    • LUDZIE RADIA
    • HISTORIA RADIA
    • WNIOSEK O PATRONAT
    • STUDIO LUBLIN
    • STUDIO IM. BUDKI SUFLERA
    • REKLAMA
    • REGULAMINY i RODO
    • POLITYKA PRYWATNOŚCI
    • BIP
    • ARCHIWUM
    • KONTAKT

© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone. Radio Lublin S.A. w likwidacji

Ta witryna wykorzystuje cookie. Kontynuując przeglądanie wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony Polityki prywatności.
Przejdź do treści
Otwórz pasek narzędzi Narzędzia ułatwień

Narzędzia ułatwień

  • Powiększ tekstPowiększ tekst
  • Zmniejsz tekstZmniejsz tekst
  • KontrastKontrast
  • NegatywNegatyw
  • Podkreśl linkiPodkreśl linki
  • Czcionka alternatywnaCzcionka alternatywna
  • Resetuj Resetuj