Od dziś kierowcą zawodowym może być 18-latek, wcześniej minimalny wiek wynosił 21 lat. Jednocześnie również dziś wchodzą w życie zaostrzone przepisy dla osób, które po raz pierwszy zdały prawo jazdy. O tym, jak te zmiany oceniają egzaminatorzy WORD, z kierownikiem Wydziału Egzaminowania w lubelskim Ośrodku, Łukaszem Mucą rozmawia Magdalena Kowalska.
Wchodzące dziś w życie przepisy wprowadzają m.in. okres próbny dla młodych stażem kierowców, surowsze limity punktów karnych oraz zasadę 0 promili. Jak pan jako szef Wydziału Egzaminowania w Lubelskim Ośrodku ocenia te zmiany? Czy te obostrzenia realnie przełożą się na poprawę bezpieczeństwa na drogach?
– Na jakieś wiążące wnioski będziemy musieli pewnie zaczekać kilka miesięcy, na statystyki z udziałem młodych kierowców. Natomiast nie jest tajemnicą, że ci najmłodsi powodują najwięcej zdarzeń drogowych. Nie bez powodu firmy ubezpieczeniowe dla tych świeżych kierowców mają najwyższe stawki ubezpieczenia OC. W związku z czym trzeba było podjąć jakieś kroki, żeby jakoś ujarzmić te temperamenty młodych kierowców. Chociażby poprzez osobę tzw. opiekuna, która ma jeździć z takim młodym kierowcą, czy też wprowadzenie limitu 12 punktów karnych, czy całkowity zakaz spożywania alkoholu.
Każdy, kto dzisiaj opuści z wynikiem pozytywnym ośrodek egzaminacyjny, będzie objęty tymi przepisami, więc kierowców 40-letnich też spotka ten okres próbny. Część osób mówi, że zdając egzamin, zdaliśmy egzamin, ale prawdziwej jazdy uczymy się na drodze w realnym życiu drogowym. Czy ten okres próbny dwóch lat dla osób pełnoletnich i trzech lat dla osób siedemnastoletnich to jest taki czas, kiedy właśnie życie ma zweryfikować, czy to faktycznie jest dobry kierowca?
– Zdecydowanie tak. Okres próbny, niezależnie, czy osoba ma 17 lat czy 40 lat, dopiero rozpoczyna. Trzeba zaznaczyć, że ten okres próbny obowiązuje osoby, które po raz pierwszy uzyskały prawo jazdy kategorii B. Myślę, że każdy wykonując nie tylko jazdę samochodem, ale jakąkolwiek czynność w życiu po raz pierwszy, rozpoczynając wykonywanie nawet swoją pracę zawodową, potrzebuje chwili, żeby wykonywać ją pewnie i bezpiecznie.
Siedemnastolatkowie po zdaniu egzaminu kategorii B, tak jak pan już wspomniał, mają od dziś trzyletni okres próbny. Muszą też jeździć z doświadczonym opiekunem. Jaka jest rola takiej osoby? Nie ma ona przecież możliwości takich jak egzaminator czy instruktor, który ma dostęp do dodatkowych pedałów czy lusterek.
– Ten tzw. opiekun, czyli pasażer w wieku co najmniej 25 lat, osoba, która nie miała cofniętego uprawnienia przez okres ostatnich pięciu lat, nie ma aktywnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jest obowiązkowy dla osoby, która uzyskała prawo jazdy między siedemnastym a osiemnastym rokiem życia przez pierwsze sześć miesięcy od wydania prawa jazdy lub do ukończenia osiemnastego roku życia, w zależności co pierwsze nastąpi. Absolutnie nie szedłbym w stronę, żeby dla takiej osoby specjalnie przystosowywać pojazd w dodatkowe pedały, sprzęgła czy hamulce. Nieraz w sytuacji krytycznej wystarczy emocjonalna reakcja typu stop i już u młodego kierowcy będzie to powodem zatrzymania pojazdu w sytuacji, która tego wymaga.
Czy to ma być też takie wsparcie psychologiczne? Bo młodzi ludzie są bardziej narażeni na gwałtowne emocje, więc mogą się bardziej zdenerwować w korku czy w jakiejś sytuacji, która mogłaby wyzwolić agresję drogową.
– Myślę, że bez wątpienia tak. Tutaj czy to będzie rodzic, czy brat zawsze na początku będzie dla takiej osoby wsparciem i pomocą. Będzie jej udzielał wskazówek, jak się w danej sytuacji zachować.
Z jednej strony zaostrzamy przepisy dla amatorów, z drugiej strony otwieramy drzwi osiemnastolatkom do prowadzenia ciężarówek i autobusów. Psychologowie transportu zwracają uwagę, że w tym wieku procesy odpowiedzialne za przewidywanie konsekwencji wciąż się rozwijają. Jak temat dojrzałości emocjonalnej u młodych kandydatów wygląda z perspektywy lubelskich egzaminatorów? Z czym spotykacie się na co dzień?
– Jeśli chodzi o egzaminowanie, bardzo często zdarzają się sytuacje przyjęcia negatywnego wyniku egzaminu z wielkimi emocjami, z małą odpornością na niepowodzenie. Natomiast chciałbym zaznaczyć, że jest jednoznaczne, że gdy taki młody kierowca dostanie możliwość prowadzenia autobusu z pełną liczbą pasażerów czy 40-tonowej ciężarówki, jak ma 18 lat, to może to budzić duży niepokój. Na pewno te zmiany były po części podyktowane brakiem wśród kierowców zawodowych, brakami pracowników w tej branży. Ale chcę zaznaczyć, że nie można też skreślać wszystkich. Jeżeli ktoś wychował się w rodzinie, gdzie na przykład tata był całe życie kierowcą zawodowym, to myślę, że bardzo dużo wyniósł i może spokojnie, w sposób opanowany, jak na ten wiek, wykonywać taki zawód.
A zdarzali się do tej pory tacy kierowcy, oni nie mogli do tej pory ubiegać się o takie uprawnienia, ale czy widać było, że po prostu to jest taki człowiek, który idealnie nadaje się na kierowcę zawodowego? To można zobaczyć na egzaminie czy w czasie kursu?
– Zdecydowanie tak. Od pierwszych minut osoba jest spokojniejsza, technikę jazdy ma bardzo płynną, dopracowaną, nie reaguje stresowo na różne sytuacje drogowe. To da się wyczuć. Po egzaminie egzaminator czasem mówi, że pewnie pani wywodzi się z rodziny kierowców zawodowych. Ale po czym pan to poznał? To widać, widać.
Warunkiem pracy osiemnastolatka w transporcie będzie ukończenie pełnej kwalifikacji wstępnej. Czy pana zdaniem taki system szkolenia i egzaminowania będzie wystarczającym bezpiecznikiem, żeby zagwarantować, że ten młody kierowca poradzi sobie z ogromną odpowiedzialnością w ruchu międzynarodowym, czy przewożąc pasażerów?
– Tak jak powiedziałem na początku, efekty będziemy widzieć za kilka miesięcy, kilka lat. Mam nadzieję, że nie będziemy wtedy mieli smutnych min, bo mam pewne obawy. Uważam, że tylko część z tych osiemnastolatków jest na tyle dojrzała, żeby w tak młodym wieku podejmować taką pracę zawodową.
Ale czy ten system będzie potrafił zweryfikować, która część powinna przystąpić do tej pracy, a która może zaczekać kilka lat, może jednak poszukać innego zajęcia?
– Ten system weryfikuje czyste umiejętności, czyste wykonywanie zadań egzaminacyjnych w ruchu drogowym. Natomiast zarówno w trakcie szkolenia, jak i egzaminowania, żadne rozporządzenie, żadna ustawa nie wspomina nic o cechach psychologicznych takiego kierowcy.
Ale testy psychologiczne były i będą obowiązkowe.
– Zgadza się.
Natomiast ciężko o pełną weryfikację podczas samych testów?
– Myślę, że tak.
A jak wprowadzenie tych przepisów wpłynęło na bieżącą pracę Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Lublinie? Czy w ostatnich miesiącach zauważyli państwo szturm kandydatów, którzy chcieli zdążyć przed nowymi obostrzeniami? Albo czy w systemie widać już pierwsze zapisy osiemnastolatków na kategorie zawodowe C i D?
– Zdecydowanie obserwujemy wzmożoną liczbę kandydatów i przeprowadzonych egzaminów. Związane jest to głównie z tym, że się nałożyły dwa roczniki, które ubiegają się o uprawnienia do kierowania samochodami osobowymi. Mam tu na myśli osiemnastolatków, jak i siedemnastolatków. Natomiast żeby sprostać tej sytuacji, w ostatnim czasie zatrudniliśmy dodatkowych egzaminatorów. Organizujemy pracujące soboty. Staramy się utrzymać ten czas oczekiwania możliwie krótki. Jest on dużo krótszy w porównaniu z innymi ośrodkami w Polsce, gdzie nieraz czeka się na termin egzaminu ponad dwa miesiące.
Pełna kwalifikacja wstępna, którą muszą mieć 18-letni kierowcy kategorii C i D, którzy chcą pracować w transporcie, to państwowe, rozszerzone szkolenie zawodowe, obejmujące 280 godzin zajęć, z czego 260 godzin to część teoretyczna, a 20 godzin – praktyczna – 16 godzin jazdy w ruchu drogowym oraz 4 godziny jazdy w warunkach specjalnych, np. na płycie poślizgowej lub symulatorze.
MaK / opr. WM
Fot. pexels.com
Pliki dźwiękowe
Okres próbny dla młodych, ciężarówki dla 18-latków. Egzaminator o nowych przepisach
