Gmina Podedwórze w powiecie parczewskim jest najmniejszą pod względem liczby ludności gminą w województwie lubelskim. O nadrabianiu infrastrukturalnych zaległości, rozwoju turystyki i pomysłach na walkę z niekorzystnymi trendami demograficznymi z wójt Moniką Mackiewicz-Drąg rozmawiał Tomasz Nieśpiał.
Pani wójt, niespełna 20-milionowy budżet gminy Podedwórze, w którym ponad 10 milionów zapisane jest w rubryce inwestycje. Pewnie wiele samorządów zazdrości wam takich proporcji.
– Rzeczywiście to jest bardzo dobra proporcja. Jeżeli chodzi o budżet operacyjny, mamy nadwyżkę dochodów nad wydatkami, więc oszczędzamy na bieżącym funkcjonowaniu i każdą złotówkę zaoszczędzoną w ten sposób staramy się przeznaczyć na inwestycje, głównie na wkłady własne do środków pozyskanych z zewnątrz. W tym roku realizujemy inwestycje za ponad 10 milionów złotych. Zeszły rok był jeszcze bardziej intensywny pod tym względem, bo było to ponad 20 milionów złotych.
Czy to oznacza, że taki inwestycyjny boom jest za wami?
– Myślę, że miniony rok 2025 był rzeczywiście najbardziej kluczowy. Najwięcej środków wydatkowaliśmy, najwięcej zrealizowaliśmy inwestycji, najwięcej kontraktów zamknęliśmy, bo one rozpoczęły się częściowo jeszcze wcześniej. Ale rzeczywiście to były głównie środki z Programu Inwestycji Strategicznych Polski Ład. Tutaj realizowaliśmy bardzo dużo inwestycji drogowych, zarówno na drogach powiatowych, jak i gminnych.
Tutaj mówimy o 20 różnych odcinkach. Kilkanaście odcinków dróg gminnych i pięć odcinków dróg powiatowych.
– Dokładnie, przy czym drogi powiatowe to koszt ponad 13 milionów złotych. Są to spore odcinki o długości 7,5 kilometra. Natomiast drogi gminne, całkowita długość tych wszystkich odcinków to jest ponad 10 kilometrów i przeznaczyliśmy na to prawie 8 milionów złotych.
Ważnym elementem rozwoju każdego samorządu są też inwestycje w twardą infrastrukturę związaną z funkcjonowaniem gospodarki wodno-ściekowej. Tutaj też przez ostatnie lata sporo udało się zrobić, ale pewne zaległości trzeba było, mówiąc wprost, nadrabiać i dostosowywać tę infrastrukturę do obecnie obowiązujących standardów.
– Dokładnie, głównym problemem na terenie gminy Podedwórze była przestarzała, słabo funkcjonująca i niestety bardzo kosztochłonna oczyszczalnia ścieków w miejscowości Nowe Mosty, która obsługuje tam głównie budynki wielorodzinne, ale również miejscowość Podedwórze, sama miejscowość gminna, gdzie funkcjonowała wcześniej sieć kanalizacyjna, która odprowadzała ścieki do przestarzałego osadnika Imhoffa. Tutaj po kolejnej kontroli Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Środowiska otrzymaliśmy nakaz i zalecenia jak najszybszego unieruchomienia tego zamknięcia, tak żeby tutaj te ścieki oczyszczać w sposób prawidłowy i odpowiadający obecnym standardom, czyli konieczne było wybudowanie nowej oczyszczalni ścieków w miejscowości Podedwórze. Całe szczęście dostępność środków unijnych umożliwiła nam pozyskanie dotacji i zrealizowaliśmy zarówno modernizację tej oczyszczalni w Nowych Mostach, gdzie wykonaliśmy zupełnie nowy obiekt, oraz tutaj w miejscowości Podedwórze również wybudowaliśmy nową oczyszczalnię i nową sieć kanalizacyjną, ponieważ tamta funkcjonująca był to spadek jeszcze z lat sześćdziesiątych, a może nawet pięćdziesiątych XX wieku. Była wykonana z kamionki, więc już bardzo przestarzała, zdarzały się bardzo często awarie na tej sieci i nawet nie była to sieć gminna, ponieważ ona gdzieś tam została przejęta przez właścicieli poszczególnych nieruchomości. Uporządkowaliśmy tę gospodarkę wodno-ściekową, a w chwili obecnej składamy również wniosek, złożyliśmy ten wniosek i oczekujemy tutaj też na podpisanie umowy o dofinansowanie na przydomową oczyszczalnię ścieków i z dofinansowaniem będziemy takie oczyszczalnie u mieszkańców montować.
Wróćmy do tegorocznego budżetu i tegorocznych wyzwań inwestycyjnych. Które z nich najbardziej, zdaniem pani wójt, przyczynią się do tego, żeby gmina Podedwórze rzeczywiście dalej się rozwijała i żeby kolejne jej części zyskiwały nowy blask albo tam, gdzie to jest konieczne, dostosowane były elementy infrastruktury do tych standardów i wymogów XXI wieku?
– Myślę, że taką bardzo ważną inwestycją była przebudowa drogi powiatowej 1095 L. W tym roku zakończyliśmy odcinek tej drogi od miejscowości Mosty do miejscowości Piechy. Jest to spory fragment, ponad 2 kilometry. Tak że mamy bardzo długi ciąg, od jednej drogi wojewódzkiej w miejscowości Jabłoń do drugiej drogi wojewódzkiej 812 w miejscowości Mosty. Łącznie ponad 6 kilometrów. Myślę, że to jest kluczowe, żeby ten lokalny układ transportowy domknąć, żeby on spełniał standardy XXI wieku, ponieważ jeżeli chodzi o infrastrukturę drogową, to największe chyba zaległości mieliśmy tutaj właśnie w drogach powiatowych. Dzięki udanej współpracy został nam jeszcze do zrobienia niewielki fragment tej drogi, ale większość tej osi transportowej ze wschodu na zachód gminy jest już w bardzo dobrym standardzie. Jeśli chodzi o pozostałe potrzeby, na pewno mogę mówić o bardzo dużym zapotrzebowaniu, jeśli chodzi o infrastrukturę społeczną i kulturalną. W związku z tym gmina wraz z gminami partnerskimi w ramach partnerstwa Doliny Zielawy i chcemy tutaj zaadaptować świetlicę wiejską w Hołownie na lokalne centrum kultury. Mamy nadzieję, że ta świetlica stanie się takim centrum i też umożliwi nam współpracę między innymi ze znajdującym się po sąsiedzku Stowarzyszeniem Aktywizacji Polesia Lubelskiego, czyli popularną Krainą Rumianku. Mam tutaj też nadzieję na wspólne projekty, imprezy kulturalne. W tej chwili myślę, że jak turyści przyjeżdżają do Krainy Rumianku i patrzą na naszą świetlicę po drugiej stronie ulicy, to jeszcze są trochę zawiedzeni, widzą ten dysonans. Mam nadzieję, że już w przyszłym roku świetlica zyska nowy blask i te działania kulturalne podejmowane przez gminę i przez działaczy, pracowników Krainy Rumianku będą się wzajemnie uzupełniać i wzbogacimy wspólnie tę ofertę i dla mieszkańców, i dla turystów, którzy nas odwiedzają.
Jeśli chodzi o partnerstwo Doliny Zielawy, to nie jest oczywiście jedyny projekt.
– Jak najbardziej. Dzięki temu partnerstwu możemy skuteczniej aplikować o środki. Wspólnie tworzymy jedną ofertę na terenie wszystkich gmin partnerskich. Współpracujemy w tym zakresie, aby promować wspólne dziedzictwo kulturalne, aby promować też turystykę na tym terenie. Wszystko ma służyć temu, aby turysta, który do nas trafia, czy też mieszkaniec, który chce skorzystać z tej oferty kulturalnej, mógł skorzystać z niej kompleksowo, czyli mógł dostać gotowy produkt turystyczny. Tworzymy wspólne szlaki obiektów wartych odwiedzenia. Staramy się też iść za potrzebami mieszkańców, turystów, którzy szukają takich właśnie nietypowych, niezbyt głośnych, bo nasza gmina jednak słynie z tej turystyki bardziej alternatywnej, przeznaczonej dla osób szukających ciszy, spokoju, oddechu. Myślę, że tutaj jest nasza grupa docelowa i tak samo mieszkańcy cenią sobie tę ciszę, spokój, zieleń, która nas otacza i uspokaja w tym pędzącym do przodu świecie. Więc myślę, że promowanie tego, zachęcanie mieszkańców i turystów do korzystania z tych zasobów lokalnych, które mamy, które często nie odbiegają od bardzo wypromowanych, dużych produktów popularnych, turystycznych, to jest nasz atut, nasza perełka, która rzeczywiście może być atrakcyjna.
Czyli to, co być może czasami jest uznawane za cechę negatywną czy wręcz jakieś przekleństwo – brak dużego przemysłu, a w związku z tym miejsc pracy – próbujecie też wykorzystać. Choć demografia jest nieubłagana. Jak odnajdujecie się jako najmniejsza pod względem liczby ludności gmina w województwie lubelskim, choć przecież nie tak mała powierzchniowo, w tych warunkach i z takim potencjałem, który macie i który próbujecie wykorzystać?
– Na pewno nie jest nam łatwo, właśnie ze względu na to, że obszar gminy nie jest mały. Infrastruktura, o którą musimy dbać, też jest spora. Zarówno ta infrastruktura komunikacyjna, jak i wodno-kanalizacyjna, o której już rozmawialiśmy, wymaga sporych nakładów, aby tutaj funkcjonowała na najlepszym poziomie. Natomiast osób, które tu mieszkają, płacą podatki, jest naprawdę niewiele. Gmina liczy obecnie mniej niż 1500 mieszkańców. W niektórych gminach to taka dobra jedna wieś. Dlatego tym bardziej musimy dbać o oszczędne wydatkowanie środków i o racjonalne inwestycje. Stąd też tak ogromny nacisk na infrastrukturę transportową, żeby wszyscy mieszkańcy, nawet ci, którzy mieszkają gdzieś w zabudowie kolonijnej, rozproszonej, mogli bezpiecznie i bezproblemowo dojechać, czy to do instytucji publicznych, czy też mieć dostęp do różnych usług. Jeszcze kilka lat temu rzeczywiście bywały takie sytuacje, gdzie karetkę wóz strażacki musiał ciągnąć przez błotnistą drogę do jednego z mieszkańców. Teraz po tych inwestycjach zrealizowanych w ciągu ostatnich dwóch lat myślę, że już nie mamy takiej sytuacji, gdzie rzeczywiście nie będzie można dotrzeć z pomocą czy z niezbędnymi usługami do takich osób. Natomiast rzeczywiście też widzimy w tym potencjał. Myślę, że coraz więcej osób szuka takich miejsc, gdzie można wziąć oddech, gdzie nie ma z boku sąsiada, dzika przyroda, która jest naprawdę na wyciągnięcie ręki. Myślę, że to jest nasz atut. Na pewno nie celujemy w taką turystykę masową, ale zapraszamy osoby właśnie ceniące sobie ciszę i spokój, które chcą w ten sposób i w takim otoczeniu odpocząć. Ale też myślę, że jest taki zauważalny trend, że ludzie wyprowadzają się z tych dużych miast, z hałasu, ze smogu, który ich otacza w większych miejscowościach, w bardziej ciche miejsca. A my tutaj, żeby przyciągnąć mieszkańców, musimy też oferować dobre usługi społeczne, czyli usługi edukacyjne dla dzieci, dostępność usług zdrowotnych, ale też takich usług społecznych dla osób starszych, seniorów, żeby czuły się tutaj w naszej gminie jak najlepiej, żeby miały możliwość skorzystania z tych usług na dobrym poziomie.
Monika Mackiewicz-Drąg pełni funkcję wójta gminy Podedwórze od 2018 roku.
ToNie / opr. WM
Fot. Tomasz Nieśpiał
Pliki dźwiękowe
Rozmowa z wójt Moniką Mackiewicz-Drąg
