„Samorząd w czasie niepewności”. Relacja z kongresu w Mikołajkach [ZDJĘCIA]

W Mikołajkach rozpoczął się dziś (02.03) XI Europejski Kongres Samorządów. Wydarzenie, w którym bierze udział około 3000 uczestników, odbywa się pod hasłem „Samorząd w czasach niepewności – lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania”.

Wśród gości kongresu są samorządowcy z województwa lubelskiego, a wydarzenie otworzył wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, który podkreślał znaczenie współpracy rządu z samorządem.

– Służba jest tak samo ważna tam, gdzie mamy interesy rządowe i wsparcie samorządowe. Ta idea Polski i jej decentralizacji ma swoje miejsce w zrozumieniu władz samorządowych i rządowych. Każdego szczebla. Odpowiedzialność za budowanie i strukturę tego, jak będzie wyglądała Polska lokalna, spada na rząd poprzez między innymi środki finansowe, budowanie odpowiednich ram i przygotowywanie do wydawania tych środków na poziomie gmin, powiatów, sejmików województw. Ale również to współodpowiedzialność za to, żeby rząd słuchał samorządowców. I przyjeżdżam tutaj do Mikołajek na Europejski Kongres Samorządowy, żeby słuchać. Żeby słuchać samorządowców, którzy wiedzą doskonale jak trzeba zmieniać i odmieniać polityki rządowe, żeby samorządowcom łatwiej było pracować. W obszarze finansów, cyfryzacji, technologii, logistyki, transportu, bezpieczeństwa, współpracy i przede wszystkim rozwoju – podkreślał wicepremier Gawkowski.

CZYTAJ: Kongres „Sport, Biznes, Samorząd” w Lublinie

– Musimy tak to robić, bo nie mamy innego wyjścia – uważa Bartosz Dąbrowski, wójt gminy Niedrzwica Duża. – My funkcjonujemy przecież w pewnym systemie prawnym, jako samorządy. Też w pewnym systemie ekonomicznym i społecznym. Nie mamy innego wyjścia tylko wsłuchiwać się w głos nowych rozwiązań legislacyjnych po to, żeby jak najlepiej służyć naszym mieszkańcom.

– Dzisiejszy samorząd uważam, że ma głębsze fundamenty, nie tylko jeżeli chodzi o ustawy czy też procedury, ale przede wszystkim dlatego, że wyrasta z wieloletniej tradycji – podkreśla prof. Ewelina Podgajna, dziekan wydziału politologii i dziennikarstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. – Też z takiej praktyki lokalnej, budowanej przede wszystkim tożsamościowo. Związanej na przykład z ruchem ludowym, który ma bardzo silne korzenie, jeżeli chodzi właśnie o samorząd lokalny. Też ta bliskość problemów, które samorząd powinien zauważać. Te wspólnoty lokalne, które tworzą samorządy. One mają dzisiaj niesamowite znaczenie, które wyrasta z tradycji II Rzeczpospolitej.

CZYTAJ: Nowa droga ważna nie tylko dla mieszkańców. Wójt o inwestycjach w gminie Niedrzwica Duża

– Pojawiają się nowe wyzwania dla samorządów, te które już znamy, czyli kwestie związane na przykład z ochroną ludności, z obroną cywilną, związane z konfliktem za naszą granicą, czy teraz konfliktem na Bliskim Wschodzie, który nabiera rozpędu – mówi Bartosz Dąbrowski. – Ale też inne aspekty, zmiany klimatyczne. Też zmiany ekonomiczne, bo w 2027 roku kończy się perspektywa środków z Unii Europejskiej, będzie rozpoczynała się nowa perspektywa. Więc kwestie tego, jakie środki jeszcze będzie można wykorzystać, jakie w przyszłości i jak mamy planować konstrukcje budżetów, nawet w małych wiejskich gminach. To są wszystko dla nas wyzwania i cieszę się, że uczestnicząc w takim kongresie możemy, nie mówię, że znaleźć już gotowe rozwiązania, ale przynajmniej próbować znaleźć po pierwsze odpowiedzi, a po drugie inspiracje od innych samorządowców. Często z większych ośrodków, czasem bardziej doświadczonych wójtów, burmistrzów, którzy już wiele lat pełnią kadencję. Wsłuchiwanie się w ich głos to także szansa na wyciąganie wniosków dla siebie. Bo po co uczyć się na własnych błędach, jeżeli możemy uczyć się na błędach cudzych.

CZYTAJ: Czy Hrubieszów będzie rezylientny? Grube miliony dla miasta

– Od dawna już głośno mówimy o tym, że to właśnie samorząd, nawet tej najniższej jednostki, społeczności w gminie, ale nawet niżej, sołectwa, osiedla, są najważniejszym ogniwem w kryzysie – uważa Marta Majewska, burmistrz Hrubieszowa. – Dziś już można śmiało powiedzieć o tym, że my do tego kryzysu w pewien sposób zdążyliśmy się jako samorządowcy przyzwyczaić. Mam na myśli to, że naprawdę żyjemy i pracujemy na standby’u. Niegdyś sytuacje kryzysowe były dla nas niejako teczką na półce. Dokumentem, który naprawdę nie był w użyciu. Dziś niestety żyjemy w zupełnie innych czasach. Ostatnie kryzysy pokazały wyraźnie, że to właśnie samorząd stoi na pierwszej linii frontu. Hrubieszów ma swoje doświadczenia istotne z racji lokalizacji, z racji tego, że 4 lata temu stanęliśmy przecież u progu najwyższego chyba w historii naszego miasta wyzwania. I pokazaliśmy, że właśnie jako samorząd, jako wspólnota, jako zbiór tych wszystkich różnego rodzaju grup, formalnych, nieformalnych, nawet będąc nieprzygotowanym, bo nie byliśmy przygotowani, jesteśmy w stanie dać radę różnego rodzaju przeciwnościom.

W jednym z paneli burmistrz Hrubieszowa opowiadała o doświadczeniach przygranicznego samorządu związanych z wybuchem trwającej od czterech lat wojny w Ukrainie. Jej zdaniem w zakresie bezpieczeństwa obywateli samorząd musi współpracować z rządem. – Dobrym przykładem takiej współpracy jest Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, ale wyzwań jest znaczenie więcej – mówi Marta Majewska. – Musimy inwestować w schrony, miejsca ukrycia. Ale to też jest czasochłonne i chłonne finansowo. Samorządy nie mają tych środków poza programem, który dobrze, że jest i dobrze, że są zapewnienia rządowe, że będzie programem wieloletnim, a nie tylko dwuletnim. Ale to jest kropla w morzu.

Jednym z wiodących tematów kongresów jest polityka zdrowotna. Jak mówi starosta powiatu łukowskiego Dariusz Szustek, problemem samorządów powiatowych jest brak wystarczających pieniędzy na funkcjonowanie szpitali. 

– Sytuacja jest trudna, ale staramy się radzić sobie z tymi wyzwaniami – mówi Dariusz Szustek. – My samorządowcy wywiązujemy się z nałożonych na nas zadań. Jak była pandemia, nie zastanawialiśmy się nad poglądami, bo trzeba było zorganizować pomoc. Teraz los znowu nas nie oszczędza, bo na ścianie wschodniej, ale nie tylko, mamy problem ze służbą zdrowia. Szpitale są niedofinansowane, brakuje wielu miliardów złotych. Nasze szpitale nie mają płacone za nadwykonania.

Mimo finansowych trudności szpital powiatowy w Łukowie ma w planach inwestycje, które mają poprawić dostęp pacjentów do leczenia i podnieść jego jakość. Chodzi m.in. o budowę nowego skrzydła szpitala oraz modernizację oddziału psychiatrycznego.

Europejski Kongres Samorządów potrwa w Mikołajkach do jutra (03.03). Radio Lublin jest patronem medialnym tego wydarzenia.

ToNie / opr. PrzeG / WM

Fot. PAP/Tomasz Waszczuk; nadesłane