Spore kontrowersje w Internecie wywołały plany miasta Łęczna. Nieużytkowana od lat synagoga zostanie siedzibą nowoczesnej multimedialnej biblioteki, a w piwnicy zostaną urządzone sale ekspozycyjne.
Na rewitalizację zespołu synagogalnego gmina Łęczna pozyskała ogromne wsparcie ze środków unijnych, a projekt został najlepiej ocenionym wnioskiem dotyczącym rewitalizacji zabytków.
CZYTAJ: Nowoczesny aquapark przy szkole. Łęczna szykuje się na wielką inwestycję
Reporter Radia Lublin Sebastian Pawlak wszedł do budynku jeszcze przed rozpoczęciem prac. Drzwi otworzyła dyrektor biblioteki Monika Mazurkiewicz. – To unikalny zabytek na skalę Polski. Przyjeżdżają tutaj wycieczki ze świata. To budynek z drugiej połowy XVI wieku. Na środku znajduje się bima (podwyższenie, z którego odczytywana jest Tora i prowadzone są modlitwy – red.), która jest unikalna na skalę światową. Kolorystyka jest przepiękna. Tutaj znajduje się aron ha-kodesz (szafa służąca do przechowywania Tory – red.). Czyli było to miejsce modlitw. Na ścianach znajdowały się polichromie. Słychać pogłos, jest piękna akustyka do koncertów i przedstawień. Sala nie jest za duża, kameralne koncerty jak najbardziej mogą się tutaj odbywać. Projekt przewiduje odbudowanie babińca. Będzie się też przeszklona antresola – po budynku oprowadza Monika Mazurkiewicz.
– Otrzymaliśmy na ten cel ponad 11 milionów złotych środków zewnętrznych. Wkład miasta będzie natomiast wynosił około 1,5 miliona złotych. Czyli jak na taką inwestycję jest to kwota niewielka – mówi Leszek Włodarski, burmistrz Łęcznej. – Całość chcemy zaadoptować pod kątem biblioteki. Natomiast funkcja biblioteczna znacznie się zmieniła. To już nie jest tylko wypożyczalnia i czytelnia książek czy czasopism, ale także centrum kulturalne, w którym odbywają się koncerty, wystawy, warsztaty, wernisaże.
– W Dużej Synagodze oczywiście będzie biblioteka, natomiast budynek Małej Synagogi jest przewidziany dla potrzeb edukacyjno-kulturalnych. Przeniesiona tu zostanie siedziba Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łęczyńskiej. Natomiast na dole sale będą zaprojektowane dla celów edukacyjnych – informuje Monika Mazurkiewicz.
Jednak sprawa ta budzi pewne kontrowersje. Część radnych i mieszkańców uważa, że to jest zbędna inwestycja, miasta nie stać na remont synagogi za kilkanaście milionów złotych, a Łęczna ma większe potrzeby.
– Miasto od kilku lat planuje rozbudowę czy budowę nowej siedziby biblioteki miejsko-gminnej. Szukaliśmy obiektu, który moglibyśmy zaadoptować, bo budowa nowego na taką skalę to jest wydatek rzędu 20-30 milionów złotych. Niestety w naszej przestrzeni nie ma takiego obiektu, więc zaczęliśmy rozmowę z właścicielem synagogi, którym jest Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Podpisujemy umowę. Opiewa ona na pół wieku. Za 1,5 miliona złotych na pewno nie udałoby nam się zaadoptować żadnego innego obiektu pod kątem biblioteki – odpowiada burmistrz Włodarski. – Uważam, że jest to podwójny sukces. Pierwszy to pozyskanie obiektu na pół wieku, a drugi to pozyskanie środków.
– Łęczna przed wojną liczyła około 5000 mieszkańców. W pewnym momencie ponad 60% z nich stanowiła społeczność żydowska – informuje Eugeniusz Misiewicz, prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łęczyńskiej. – Zaskakują mnie negatywne głosy, które pojawiają się w przestrzeni publicznej, szczególnie w Internecie. Są one zazwyczaj anonimowe. Synagoga jest to 400-letni zabytek, najważniejszy zabytek w Łęcznej po kościele pw. św. Marii Magdaleny, który już dawno powinien zostać odremontowany. Na pięćsetlecie Łęcznej społeczeństwo miasta odbudowało synagogę i dzięki temu można było tam wprowadzić muzeum i bibliotekę miejską. Po tym, gdy 12 lat temu muzeum się wyprowadziło, budynek wymaga pilnej interwencji. I to są pieniądze pozyskane z Unii Europejskiej. Na miejscu Łęcznian byłbym dumny, że władzom się udało pozyskać tak duże pieniądze i dzięki temu w Rynku II po rewaloryzacji nie będziemy mieli takiego straszydła, jakim jest dzisiaj synagoga i jej otoczenie.
– Według planów górę Małej Synagogi zajmie Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łęczyńskiej na swoją siedzibę i prowadzenie izby regionalnej. Nie ma w Łęcznej muzeum, więc będziemy prowadzić działalność wystawienniczą, jakby w zastępstwie muzeum regionalnego. To będą przede wszystkim regionalia wszelkiego rodzaju związane z Łęczną i ziemią łęczyńską. Będziemy także dalej prowadzili akcję pozyskiwania artefaktów z terenu miasta i okolic – dodaje Eugeniusz Misiewicz.
Wkrótce gmina ogłosi przetarg na prace w Małej Synagodze.
Prace w obu synagogach potrwają dwa lata. Zakończą się w 2027 roku.
PaSe / opr. ToMa
Fot. Sebastian Pawlak