„Mury i szczeliny. Przestrzenie getta warszawskiego” to książka autorstwa dr Justyny Majewskiej. Pracuje ona w Dziale Naukowym Żydowskiego Instytutu Historycznego. Temat getta poruszyła już w rozprawie doktorskiej, w której analizowała getto z perspektywy socjologii przestrzeni i czasu.
CZYTAJ: „To było piekło na ziemi”. W Lublinie upamiętniono ofiary Holokaustu [ZDJĘCIA]
W książce autorka opowiada o życiu w getcie warszawskim i pokazuje, jak zamknięta i narzucona przestrzeń wpływała na codzienność jego mieszkańców. Opisuje trudne warunki życia, ale też momenty solidarności i prób przetrwania oraz ludzką siłę.
– Getto warszawskie ma już bardzo dużą literaturę przedmiotu. Powstało na jego temat wiele książek. Zaczęłam się zajmować nim jako kuratorka wystawy w Muzeum POLIN. Tam miałam przyjemność pracować z najważniejszymi badaczami historii getta. Ale w czasie tej pracy, w czasie lektur różnych książek, cały czas brakowało mi odpowiedzi na różne pytania. Między innymi na to, w jaki sposób wyglądała realizacja planu utworzenia getta? Jak wyglądała wymiana mieszkań między ludnością polską i żydowską? Jak życie w takim miejscu było z jednej strony kształtowane przez warunki lokalowe i żywieniowe, a z drugiej strony, jak kształtowały się przez to relacje między ludźmi? – o książce opowiada jej autorka dr Justyna Majewska.
– Główną myślą, która się przez całą książkę przeplata i wokół której są zorganizowane rozdziały, jest próba opisania getta od początku jako przestrzeni wyobrażanej przez nazistowskich decydentów, którzy jeszcze przed wojną zastanawiali się co zrobić z Żydami mieszkającymi w Trzeciej Rzeszy. Później piszę, jak te różne pomysły były weryfikowane przez rzeczywistość okupowanej Polski, aż po realne kroki podejmowane w celu stworzenia getta, zamknięcia jego granic. I ostatecznie jak ta przestrzeń kreowała relacje między ludźmi, jak była doświadczana – mówi dr Justyna Majewska.
– To nie jest książka, która opowiada o Zagładzie sensu stricte, czyli o śmierci w komorach gazowych. Skupiam się przede wszystkim na pokazaniu tego, jak organizowano sobie życie w sytuacji zamknięcia w getcie. Czyli, jak wyglądało życie domowe w przeludnionych mieszkaniach, jak wyglądała kwestia gotowania posiłków, czy była w ogóle możliwa, w jaki sposób spędzano czas wolny, które z przedwojennych tradycji można było w getcie zachować, jak na przykład wspólne czytanie książki, słuchanie płyt, gra w szachy – dodaje dr Justyna Majewska.
Dr Justyna Majewska za książkę „Mury i szczeliny. Przestrzenie getta warszawskiego” została laureatką za „najlepszy debiut w pracach naukowych i popularnonaukowych” Nagrody Historycznej im. Mariana Turskiego oraz Nagrody im. prof. Tomasza Strzembosza.
Dr Justyna Majewska opowiadała o książce w Ośrodku „Brama Grodzka-Teatr NN” w Lublinie, w ramach cyklu spotkań „W Bramie o książce”.
PB / opr. ToMa
Fot. Deutsches Bundesarchiv / Bild 101I-134-0782-24 / wikipedia.org
Pliki dźwiękowe
Z dr Justyną Majewską rozmawiała Paulina Berini
