Laser, drony i tysiące zdjęć. Kaplica Trójcy Świętej pod lupą naukowców [ZDJĘCIA]

150 stanowisk skanowania czy blisko 13 tysięcy zdjęć z drona to tylko część pierwszego etapu współpracy Politechniki Lubelskiej i Muzeum Narodowego w Lublinie. Naukowcy zeskanowali m.in. elewację i wnętrza Kaplicy Trójcy Świętej. 

Eksperci są zgodni – obiekt jest w dobrej kondycji technicznej. Kluczowe jest teraz jego bieżące utrzymanie i regularne monitorowanie stanu.

Zebrano blisko 150 tomów dokumentacji

– Praca rozpoczęła się od tego, że między innymi w różnych archiwach została zebrana dokumentacja, która powstała na przestrzeni kilkudziesięciu lat – mówi kierownik Katedry Konserwacji Zabytków Wydziału Budownictwa i Architektury Politechniki Lubelskiej, prof. Bogusław Szmygin. – To były zarówno opracowania zrobione z perspektywy historii sztuki, jak i opracowania techniczne. W sumie nasi koledzy zebrali około 150 tomów różnego rodzaju dokumentacji, która została poddana analizie. Potem została zrobiona bardzo dokładna inwentaryzacja i dokumentacja, to był skaning laserowy, z wykorzystaniem zdjęć z powietrza, z wykorzystaniem fotogrametrii. Powstała chmura punktów i zostały opracowane modele, na tej podstawie została zrobiona bardzo dokładna dokumentacja rysunkowa. To z kolei było podstawą do tego, żeby zrobić wszystkie potrzebne badania do oceny stanu technicznego, poczynając od murów piwnicznych, poprzez mury samej kaplicy, poprzez więźbę dachową i dach, ocenę stanu zawilgocenia, ocenę stanu zasolenia. 

Ma służyć przyszłym pokoleniom

– To, że kaplica jest dzisiaj stabilna i to, że dzisiaj się nic z nią nie dzieje, tego jesteśmy pewni i tego byliśmy raczej pewni przystępując do tych badań – mówi dyrektor Muzeum Narodowego w Lublinie, dr hab. Katarzyna Mieczkowska. – Natomiast te badania, czy ta dokumentacja, która została zgromadzona, ona ma służyć temu, co będzie w przyszłości, przyszłym pokoleniom, przyszłym użytkownikom tego miejsca, tak aby ono nadal mogło być dostępne, ale także dziś, kiedy mówi się o różnych zagrożeniach związanych z wojną, z właśnie takimi niebezpieczeństwami zewnętrznymi, to co jest najważniejsze? Najważniejsza jest oczywiście precyzyjna dokumentacja, a na tę precyzję pozwalają właściwie narzędzia i urządzenia współczesne, których kiedyś po prostu przeszłe pokolenia muzealników konserwatorów nie miały szansy użyć.

Otwiera wiele możliwości

– To otwiera pole do kolejnych działań w przyszłości – mówi Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków dr Dariusz Kopciowski. – Pamiętam kiedyś pod koniec lat 90. mówiło się, że Kaplica Trójcy Świętej na Wzgórzu Zamkowym to jest zabytek, który poddawany jest w długim okresie czasu, mówiło się wtedy o cezurze 100 lat, pracom konserwatorskim. Okazuje się, że to, co najważniejsze, zostało zrobione, czyli Kaplica Trójcy Świętej jest bezpieczna konstrukcyjnie. Polichromie są po zabiegach konserwatorskich, ale można rozważać kolejne zakresy prac do realizacji, myślę tutaj na przykład o wymianie pokrycia dachowego. Obliczenia, które tutaj Politechnika zrobiła dają taki asumpt, pole do działań. Miejmy nadzieję, że w niedalekiej przyszłości, bo to oczywiście wiąże się z koniecznością zabezpieczenia środków finansowych.

Prowadzono badania przez wiele lat

– Przypomnę, że kaplica tak naprawdę została dopiero otwarta dla zwiedzających pod koniec lat 90., bowiem dopiero wtedy ukończone zostały badania i prace konserwatorskie, które trwały właściwie od pierwszej wojny światowej, czyli od momentu, kiedy freski zostały odkryte. Ten stan badań, który był, był przygotowany w dość tradycyjnej formie, czyli w formie papierowej najczęściej, bez możliwości takich, jakie daje dzisiaj współczesna nauka – dopowiada dyrektor Muzeum Narodowego w Lublinie.

Warunek to perfekcyjna ochrona i zarządzanie obiektem!

– Bardzo się cieszymy, że mieliśmy okazję podjąć to działanie. Sprawa jest przede wszystkim oparta o wartość kaplicy, ponieważ na Lubelszczyźnie nie mamy bardzo wielu zabytków, które uchodzą za najcenniejsze i kaplica jest prawdopodobnie najcenniejszym zabytkiem, który może mieć wartość uznaną nawet w skali całego świata. Warunkiem do tego, żebyśmy się mogli starać, nawet wydaje mi się, o status miejsca światowego dziedzictwa jest perfekcyjna ochrona i zarządzanie obiektem. To jest podstawowy czy jeden z podstawowych warunków sprawdzanych podczas bardzo długiego i skomplikowanego procesu oceny nominacji, czy obiekt jest właściwie chroniony i czy jest właściwie zarządzany – dodaje prof. Bogusłąw Szmygin.

W ramach prac wzdłuż murów Zamku Lubelskiego założono repery. To punkty trwale zamocowane w murach, będą one służyły do monitorowania ewentualnych problemów z osiadaniem terenu. Pomiary będą powtarzane cyklicznie, mniej więcej co pół roku. Na ten moment eksperci nie przewidują problemów związanych z osiadaniem gruntu.

LilKa / opr. AKos

Fot. Iwona Burdzanowska