We wtorek (03.11) w Lublinie odbędzie się szereg wydarzeń upamiętniających ofiary nazistowskiej Akcji „Reinhardt”.
83 lat temu odbyła się największa egzekucja w historii drugiej wojny światowej. W dniach 3-4 listopada 1943 r., na jej zakończenie Akcji „Reinhardt” naziści zorganizowali operację Aktion „Erntefest” (Akcja „Dożynki”), w ramach której rozstrzelali około 42 tys. Żydów w obozach na Lubelszczyźnie: na Majdanku, w Poniatowej i Trawnikach.
Misterium „Lublin. Fuga śmierci”
O godzinie 9.00 rozpocznie się Misterium „Lublin. Fuga śmierci” poświęcone ofiarom tragicznych wydarzeń z 3 i 4 listopada 1943 roku.
Uczestnicy zgromadzą się w miejscu, gdzie znajdowała się Wielka Synagoga Maharszala – u podnóża Wzgórza Zamkowego od strony Alei Tysiąclecia. Następnie przejdą pod mural przy rzece Czechówce. Tam zostanie przeczytany wiersz Jakuba Glatsztejna „Umarli nie chwalą Boga”, w którym Lublin stał się dla poety figurą Zagłady. Stąd uczestnicy Misterium przejdą na plac Zamkowy. Wysłuchają tam audycji z Detektora Pamięci, opartej na relacjach świadków historii dotyczących wydarzeń z 3 listopada 1943 roku. Następnie zabrzmi „Fuga śmierci” – wiersz Paula Celana. Utwór wykona Chór Ergo Cantemus II LO im. Hetmana Jana Zamoyskiego pod dyrekcją Ireny Sołtan-Wąsik.
O Poli Braun na Majdanku
Również o godzinie 9.00 zaczną się obchody w Centrum Obsługi Zwiedzających w Państwowym Muzeum na Majdanku.
Centralną ich postacią będzie Pola Braun – warszawska artystka i poetka. Była jedną z osiemnastu tysięcy osób, które zginęły na Majdanku 3 listopada 1943 r. Przed wojną pracowała w redakcji ilustrowanego czasopisma satyrycznego „Szpilki” i występowała jako artystka kabaretowa. W getcie warszawskim związana była z teatrem „Femina” i współpracowała m.in. z pianistą Władysławem Szpilmanem. Trafiła na Majdanek w maju 1943 r. jednym z transportów skierowanych do obozu tuż po upadku powstania w getcie warszawskim.
W KL Lublin kontynuowała działalność artystyczną. Dla niewielkiej grupy wtajemniczonych kobiet organizowała wieczory poetyckie, podczas których recytowała lub śpiewała swoje utwory. Choć melodie tych piosenek zaginęły, ich teksty pozostały w pamięci współwięźniarek. Kobiety, które przeżyły obóz, przywołały je w powojennych relacjach i wspomnieniach, dzięki czemu twórczość Poli Braun jest znana do dziś.
Tablica na KUL
O godzinie 13.00 tablica upamiętniająca ofiary Akcji „Reinhardt” zostanie odsłonięta przed Collegium Iuridicum KUL przy ul. Spokojnej 1. Towarzyszyć jej będzie specjalna wystawa dotycząca Akcji „Reinhardt”.
W czasie tej akcji Niemcy zamordowali blisko 2 miliony Żydów, a dawna siedziba dowódcy SS i policji w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa – Odilo Globocnika – mieściła się właśnie w obecnym budynku Collegium Iuridicum. Aktualnie w obiekcie poza Wydziałem Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji mieści się również siedziba Centrum Relacji Katolicko-Żydowskich im. Abrahama J. Heschela.
MaK / opr. ToMa
Fot. Krzysztof Radzki / archiwum RL