Artyści, politycy, sportowcy, a także mieszkańcy Lublina kwestują na najstarszym cmentarzu przy ul. Lipowej. Po raz 40. ruszyła trzydniowa kwesta na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków. W tym roku pieniądze nie trafiają tylko do puszek. Można wspomóc zbiórkę płacą kartą w specjalnym terminalu płatniczym. Od rana towarzyszyliśmy wolontariuszom w zbieraniu datków.
CZYTAJ: Konserwator zabytków o tegorocznej kweście: wytypowaliśmy do renowacji pięć nagrobków
– Moja przyjaciółka mnie w to wciągnęła – mówi Monika Flis, która kwestuje od 25 lat. – Spodobało mi się. To jest po prostu dla mnie ważne. Pomagam ludziom, pomagamy Lublinowi.
Kto może zostać kwestarzem?
– Wydaję puszki, wypisuję identyfikatory – mówi Artur Komsta, członek zarządu, skarbnik. – Kwestarzem może być każdy. Konieczny jest dokument tożsamości, a jeżeli to jest osoba niepełnoletnia, to musi być pod opieką osoby starszej: rodzicem lub nauczycielem.
– Praca kwestujących to jest praca w różnych warunkach atmosferycznych – mówi Agata Koss-Dybała, kierownik Biura Promocji i Projektów Radia Lublin. – W związku z tym zawsze dbamy o to, żeby oni mogli się ogrzać przy szklance herbaty, kawy i cynamonce. To jest uroczy taki symbol tej kwesty.
Pięć nagrobków czeka na renowację
– W zeszłym roku typowaliśmy dziewięć nagrobków – mówi Dariusz Kopciowski, Wojewódzki Konserwator Zabytków w Lublinie. – Udało się zrobić tylko cztery, więc te pięć jakby zostało do realizacji. To są XIX-wieczne pomniki, oczywiście mówimy o części najstarszej, rzymskokatolickiej, bo założonej w 1794 roku. Te najstarsze nagrobki, to ten pierwszy z 1811 roku to jest ta kwatera vis-a-vis wejścia do kaplicy rzymskokatolickiej. I w tej najstarszej części cmentarza, właśnie w okolicach kaplicy, w jej bliższym bądź dalszym sąsiedztwie są zlokalizowane te nagrobki, o których mówię.
– Te przepiękne nagrobki nie mogą niszczyć. Ja często tu jestem, to widać po prostu, także konieczna kwesta. Co roku uczestniczę. Dla mnie to jest dobrze, że ktoś pamięta o to, żeby dla potomnych zostało, bo one się już rozsypują, ale tak dbają i co roku jakiś jest odnowiony. Te rzeczy kosztują i trzeba. Rodziny najczęściej nie ma – mówią Lublinianie.
– W tym roku wprowadziliśmy terminal płatniczy i można wpłacać na rzecz Komitetu Odnowy Zabytków Lublina datki kartą płatniczą, który jest na wyposażeniu radnego miejskiego Zbigniewa Jurkowskiego. Dzisiaj pan Zbigniew jest na Majdanku, a jutro i pojutrze będzie przy bramie głównej cmentarza na ul. Lipowej – dopowiada Artur Komsta.
Cmentarz przy ul. Lipowej jest niezwykły
– Jestem kwestarzem o ponad 20 lat – mówi Dariusz Mróz. – Zajmuję się literaturą polską. Nie jest mi obojętna sztuka. Nie były mi obojętne też te pomniki, które zaczęły niszczyć. Sama niezwykłość tego cmentarza, zewnętrznie też jest, powiedzmy, nie jako galerią sztuki. Jak wchodzimy, to ja czuję się jak w pałacu na świeżym powietrzu, oglądając rzeźbę. Tam jest przepiękna rzeźba Antoni Kurzawa. Na pomniku jest taki wykuty w kamieniu przepiękny anioł, coś wspaniałego. Tam można chodzić i chodzić, i chodzić.
Wybór nagrobków do remontu jest trudny
– Trudno wybierać, bo tych nagrobków na cmentarzu jest bardzo wiele. Prawdopodobnie około 1500 nagrobków znajduje się na cmentarzu, które mają te wartości różne. Nagrobki są wykonane z kamienia. Zwykle to jest wapień albo piaskowiec. To jest materiał naturalny, który podlega takim procesom erozji: woda, mróz, śnieg, deszcz, zmiana temperatury i to wszystko wpływa na pogorszenie stanu zachowania. Trzeba to czyścić, impregnować, uzupełniać ubytki czasami mechaniczne. Im więcej środków finansowych uda się zebrać, to tym więcej nagrobków będzie poddanych zabiegom konserwatorskim – dodaje Dariusz Kopciowski.
Kwesta rozpoczęła się dziś (30.10) i potrwa do niedzieli (01.11). Wolontariusze mogą zgłaszać się do Radia Lublin po puszki i identyfikatory. W ubiegłym roku udało się zebrać ponad 102 tysiące złotych, a w ciągu 39 lat odnowiono już ponad 300 zabytkowych nagrobków.
RyK / opr. AKos
Fot. Krzysztof Radzki / Przemysław Guzewicz