Do zbiorów Muzeum Ziemi Biłgorajskiej trafiła zabytkowa Tora pochodząca z dawnej synagogi w Biłgoraju. XVIII-wieczny obiekt został odzyskany w wyniku działań restytucyjnych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przed wojną ponad połowę mieszkańców tego miasta stanowili Żydzi.
Dyrektor Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju Marek Majewski powiedział Polskiej Agencji Prasowej w środę, że na początku czerwca Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekazało w depozycie obiekt, który odzyskano w wyniku działań restytucyjnych.
– Zabytkowa Tora pochodzi z dawnej synagogi w Biłgoraju. Datowana jest na koniec XVIII w. Zawiera Księgę Rodzaju i Księgę Wyjścia. Widoczne ślady zniszczeń wskazują, że została częściowo nadpalona – opisał dyrektor.
Murowana synagoga w Biłgoraju została wybudowana w 1875 r. przy zbiegu obecnej ulicy Nadstawnej i Lubelskiej. Z przekazów wynika, że w tym miejscu przez wiele lat modlił się i wygłaszał kazania rabin Zylberman, dziadek pisarza Isaaka Bashevisa Singera. Świątynia została spalona w trakcie wojny przez Niemców we wrześniu 1939 r., a w 1941 r. całkowicie rozebrana.
Po poddaniu ponownej ekspertyzie i wykonaniu niezbędnych prac konserwatorskich, odnaleziona Tora będzie udostępniona dla zwiedzających na wystawie stałej w Muzeum Ziemi Biłgorajskiej. – Cieszymy się, że odzyskane eksponaty trafiają do miejsc, z których pochodzą. Osobiście też czuję brzemię odpowiedzialności, bo wartość historyczna i kulturowa tego zabytku jest bezcenna – podkreślił dyrektor.
Ministerstwo Kultury podało, że w marcu ub. r. pracownicy resortu znaleźli ofertę sprzedaży zabytkowej Tory na jednym z portali społecznościowych. „Weryfikacja pochodzenia obiektu pozwoliła potwierdzić, że Tora została zabrana z synagogi w Biłgoraju przez osobę prywatną tuż przed spaleniem budynku przez wojska niemieckie we wrześniu 1939 r.” – wyjaśniono w komunikacie.
W związku z brakiem współpracy ze strony sprzedającego Torę, resort poinformował o sprawie policję. Funkcjonariusze zabezpieczyli zabytek, a prokuratura zdecydowała o zwrocie obiektu na rzecz Skarbu Państwa.
W 27-tysięcznym obecnie Biłgoraju Żydzi osiedlali się co najmniej od XVI w. Tuż przed wybuchem II wojny światowej miasteczko liczyło ponad 8 tys. mieszkańców, wśród których było przeszło 5 tys. Żydów. Niemal wszyscy zostali wymordowani w czasie okupacji niemieckiej. Po wojnie społeczność żydowska w Biłgoraju nie odrodziła się.
Polska Agencja Prasowa / RL / opr. WM
Fot. Danut Matloch/MKiDN