W poniedziałek (18.05) w Lublinie odbędą się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę zdobycia Monte Cassino przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa. Obchody będą wyrazem hołdu dla bohaterów jednej z najważniejszych bitew z udziałem Polaków podczas II wojny światowej.
Uroczystości rozpoczną się o godz. 11.00 mszą świętą z udziałem pocztów sztandarowych w intencji poległych, zmarłych oraz żyjących żołnierzy 2 Korpusu Polskiego w kościele pw. Niepokalanego Serca Maryi i św. Franciszka na Poczekajce. Następnie uczestnicy przejdą pod pomnik Bohaterów Monte Cassino przy ul. Bohaterów Monte Cassino, gdzie o godz. 12.00 odbędzie się główna część uroczystości z udziałem przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, służb mundurowych, organizacji kombatanckich, młodzieży szkolnej i mieszkańców.
Podczas uroczystości odegrany zostanie hymn państwowy oraz hejnał mariacki na pamiątkę historycznego wykonania go przez żołnierza 2. Korpusu Polskiego po zdobyciu ruin klasztoru Monte Cassino 18 maja 1944 roku. W programie znalazły się również okolicznościowe przemówienia, wspólne odśpiewanie „Czerwonych maków na Monte Cassino” w wykonaniu chóru XXVII Liceum Ogólnokształcącego im. Zesłańców Sybiru, a także złożenie kwiatów i zapalenie zniczy. Uroczystość zakończy utwór „Śpij Kolego…” odegrany przez trębacza orkiestry wojskowej.
CZYTAJ: Zmarł płk Zbigniew Zaborowski ps. „Sokół” – żołnierz Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich
Bitwa pod Monte Casino była jednym z najważniejszych i najbardziej krwawych starć kampanii włoskiej podczas II wojny światowej. Trwała od 17 stycznia do 18 maja 1944 roku i zakończyła się zdobyciem klasztoru Monte Cassino przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego.
Monte Cassino, wraz z kilkoma innymi wzgórzami, było w czasie wojny kluczową pozycją obronną niemieckiej linii Gustawa, strzegącej drogi z Neapolu do Rzymu, dlatego bitwę o Monte Cassino nazywa się też „bitwą o Rzym”. Masywu broniły niemiecka 1. Dywizja Spadochronowa oraz 5. Dywizja Górska. Od 17 stycznia 1944 roku Niemcy odparli trzy ataki wojsk alianckich, w których uczestniczyły oddziały amerykańskie, angielskie, francuskie, hinduskie i nowozelandzkie. Dopiero czwarta faza walk – pod kryptonimem „Honker” lub „Diadem” – zakończyła się sukcesem.
Wśród atakujących wojsk alianckich był 2. Korpus Polski, który nacierał na najtrudniejszym odcinku, uderzając od północy na grzbiet górski, łączący pozycje niemieckie z klasztorem Monte Cassino. Najbardziej zacięte walki toczono o wzgórze „Widmo”, gdzie Niemcy, wyposażeni w broń maszynową, bronili się w systemie betonowych bunkrów. Dodatkowo byli osłaniani ogniem moździerzy i artylerii, a teren wokół był gęsto zaminowany. Polskie natarcie 12 maja zakończyło się niepowodzeniem, jednak zmusiło przeciwnika do ujawnienia stanowisk obronnych, co umożliwiło ich rozpoznanie i pomogło przy kolejnym natarciu 17 maja.
W walkach wzięły udział wszystkie jednostki 2. Korpusu: 3. Dywizja Strzelców Karpackich generała Bronisława Ducha, 5. Kresowa Dywizja Piechoty generała Nikodema Sulika i 2. Samodzielna Brygada Pancerna generała Bronisława Rakowskiego, wspierane przez Armijną Grupę Artylerii pułkownika Ludwika Ząbkowskiego.
18 maja 1944 roku na ruinach benedyktyńskiego klasztoru na szczycie Monte Cassino załopotała biało-czerwona flaga, a w samo południe plutonowy Emil Czech zagrał ze wzgórza hejnał mariacki. Po kilku godzinach, na polecenie generała Andersa, wywieszono też brytyjską flagę. Tego dnia odbyła się uroczysta akademia dla zwycięzców, podczas której po raz pierwszy została wykonana pieśń Feliksa Konarskiego i Alfreda Schütza „Czerwone maki na Monte Cassino”, napisana w nocy podczas walk. Zaśpiewał ją Gwidon Borucki przy akompaniamencie zespołu Czołówki Rewiowej Feliksa Konarskiego.
W walkach o Monte Cassino zginęło 55 tysięcy żołnierzy alianckich, wśród nich 923 Polaków. Rannych zostało 2931 polskich żołnierzy, a 345 uznano za zaginionych.
Dwa tygodnie po bitwie, 4 czerwca, wojska alianckie wkroczyły do Rzymu.
LeW / Informacyjna Agencja Radiowa / opr. ToMa
Fot. Iwona Burdzanowska / archiwum RL