Centralne Biuro Antykorupcyjne we wtorek (21.04) zabezpiecza dokumenty dotyczące programu „Czyste Powietrze”; śledztwo w tej sprawie prowadzi Prokuratura Europejska – przekazał Jacek Dobrzyński. Funkcjonariusze byli m.in. w siedzibie resortu klimatu, co potwierdził rzecznik tego ministerstwa. Agenci weszli również do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Lublinie.
Akcja służb w sprawie „Czystego Powietrza”
– To część szerzej zakrojonej akcji – mówi rzecznik prasowy Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Marek Pogorzelski. – Agenci Centralnego Biura Antykorupcyjnego prowadzą czynności w ramach śledztwa prowadzonego przez prokuraturę europejską. Poprosili o wydanie dokumentów dotyczących zmian w programie „Czyste powietrze” od 1 czerwca 2021 roku. Przypomnę, że w 2022 roku i na początku 2023 roku w ówczesnym programie „Czyste powietrze” za ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Klimatu i Środowiska, zostały wprowadzone zmiany, które na tyle poluzowały ten program, że stały się również przyczyną licznych nadużyć.
To doprowadziło do czasowego zawieszenia programu „Czyste powietrze”. w 2024 roku. Program na zmienionych zasadach powrócił rok później.
Jak informuje Pogorzelski, wykryte nadużycia doprowadziły do tego, że obecnie w całym kraju prowadzonych jest około 700 postępować w sprawie nadużyć w programie „Czyste powietrze”.
Program wstrzymany i wznowiony w nowej formule
Przypomniał, że w związku z nieprawidłowościami obecne władze Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zdecydowały pod koniec 2024 r. o wstrzymaniu programu. Nowa odsłona programu ruszyła kilka miesięcy później z końcem marca 2025 r.
Rzecznik MKiŚ podkreślił, że w nowej edycji programu wprowadzono „zasady zwiększające bezpieczeństwo beneficjentów i zabezpieczające ich przed nadużyciami”. Pogorzelski zapewnił, że zarówno ministerstwo jak i NFOŚiGW oraz wojewódzkie fundusze współpracują z prokuraturą i służbami, a wszystkie oczekiwane przez służby dokumenty zostaną przekazane.
Rzecznik prasowy ministra koordynatora służb specjalnych Jacek Dobrzyński na platformie X napisał z kolei, że funkcjonariusze CBA zabezpieczają od wtorkowego poranka dokumentację dotyczącą programu „Czyste Powietrze” z okresu od 1 czerwca 2021 r.
„Czynności prowadzone są m.in. w kilku centralnych urzędach administracji publicznej w Warszawie oraz jednostkach lokalnych. W czynnościach uczestniczą agenci CBA oraz przedstawiciele Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych” – przekazał Dobrzyński.
Śledztwo i wielomilionowe straty
W październiku 2025 r. Prokuratura Europejska przejęła śledztwo dot. nadużyć przy realizacji programu „Czyste Powietrze”. Poprzednio nadzorował je Prokuratur Okręgowy w Szczecinie. Śledztwo – jak informowano – ma charakter ogólnopolski. Prokuratorzy ustalili, że łączna wysokość wyrządzonej szkody to kilkadziesiąt milionów złotych. Do przestępstw miało dochodzić od 2022 r. do grudnia 2024 r. Jak przekazała wówczas rzeczniczka Prokuratury Okręgowej w Szczecinie, firma z woj. zachodniopomorskiego jako wykonawca, zawierała umowy z beneficjentami programu na prace termomodernizacyjne budynków mieszkalnych oraz wymianę źródeł ciepła.
– W sprawie ustalono, że zachowanie sprawcy polegało przede wszystkim na wyłudzaniu środków pieniężnych na szkodę beneficjentów programu, np. poprzez wprowadzenie w błąd co do możliwości faktycznego zrealizowania inwestycji – informowała na początku października 2025 r. prok. Julia Szozda, rzeczniczka prasowa Prokuratury Okręgowej w Szczecinie.
Zmiany w programie i jego skala
Z programu „Czyste Powietrze” właściciele domów jednorodzinnych mogą otrzymać dotacje do wymiany starych pieców na bardziej ekologiczne np. pompy ciepła (obecnie nie można uzyskać wsparcia do zakupu pieców gazowych), a także do termomodernizacji budynku. Od kwietnia ub.r. obowiązkowym w programie jest przeprowadzenie przed inwestycją audytu energetycznego, a po niej – świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, które pokazuje, jak termomodernizacja przyczyniła się np. do ograniczenia zużycia ciepła.
Do 16 marca br. trwały konsultacje społeczne kolejnych zmian w programie „Czyste Powietrze”. Mają być one wdrażane etapami w 2026 r., a na część z nich musi się zgodzić Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) sprawujący pieczę nad Funduszem Modernizacyjnym, z którego finansowany jest program.
Od września 2018 roku w programie złożono ponad 1 mln wniosków (w tej liczbie są też wnioski odrzucone lub wycofane podczas oceny) na ponad 41 mld zł dofinansowania.
Polska Agencja Prasowa / RL / opr. LisA
Fot. Archiwum RL